SZKOŁA PODSTAWOWA W DASZEWIE

Menu

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 5


oparte na
Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Mapa Polski

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, legenda mapy

wymienia elementy mapy

wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość bezwzględna, wysokość względna

odczytuje wysokość bezwzględną obiektów na mapie poziomicowej

podaje nazwy barw stosowanych na mapach hipsometrycznych

wymienia różne rodzaje map

odczytuje informacje z planu miasta

Uczeń:

odczytuje za pomocą legendy znaki kartograficzne na mapie

stosuje legendę mapy do odczytania informacji

odczytuje skalę mapy

rozróżnia rodzaje skali

oblicza wysokość względną na podstawie wysokości bezwzględnej odczytanej z mapy

odczytuje informacje z mapy poziomicowej i mapy hipsometrycznej

wyszukuje w atlasie przykłady map: ogólnogeograficznej, krajobrazowej, turystycznej i planu miasta

Uczeń:

rozróżnia na mapie znaki punktowe, liniowe i powierzchniowe

rysuje podziałkę liniową

wyjaśnia, dlaczego każda mapa ma skalę

oblicza odległość na mapie wzdłuż linii prostej za pomocą skali liczbowej

wyjaśnia, jak powstaje mapa poziomicowa

wyjaśnia różnicę między obszarem nizinnym, wyżynnym a obszarem górskim

wyjaśnia różnicę między mapą ogólnogeograficzną a mapą krajobrazową

przedstawia sposoby orientowania mapy w terenie

Uczeń:

dobiera odpowiednią mapę w celu uzyskania określonych informacji geograficznych

przekształca skalę liczbową na mianowaną i podziałkę liniową

oblicza odległość w terenie za pomocą skali liczbowej

oblicza odległość w terenie za pomocą podziałki liniowej

oblicza długość trasy złożonej z odcinków za pomocą skali liczbowej

rozpoznaje przedstawione na mapach poziomicowych formy terenu

rozpoznaje formy ukształtowania powierzchni na mapie hipsometrycznej

omawia zastosowanie map cyfrowych

podaje różnice między mapą turystyczną a planem miasta

 

Uczeń:

posługuje się planem miasta w terenie

podaje przykłady wykorzystania map o różnej treści

analizuje treść map przedstawiających ukształtowanie powierzchni Polski

czyta treść mapy lub planu najbliższego otoczenia szkoły, odnosząc je do obserwowanych w terenie elementów środowiska geograficznego

projektuje i opisuje trasę wycieczki na podstawie mapy turystycznej lub planu miasta

2. Krajobrazy Polski

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminu krajobraz

wymienia składniki krajobrazu

wymienia elementy krajobrazu najbliższej okolicy

wymienia pasy rzeźby terenu Polski

wskazuje na mapie Wybrzeże Słowińskie

wymienia elementy krajobrazu nadmorskiego

wymienia główne miasta leżące na Wybrzeżu Słowińskim

wymienia po jednym przykładzie rośliny i zwierzęcia charakterystycznych dla Wybrzeża Słowińskiego

wskazuje na mapie Pojezierze Mazurskie

odczytuje z mapy nazwy największych jezior na Pojezierzu Mazurskim

wskazuje na mapie pas Nizin

Środkowopolskich oraz Nizinę Mazowiecką

wskazuje na mapie największe rzeki przecinające Nizinę Mazowiecką

wskazuje na mapie największe miasta Niziny Mazowieckiej

podaje nazwę parku narodowego leżącego w pobliżu Warszawy

określa położenie Warszawy na mapie Polski

wymienia najważniejsze obiekty turystyczne Warszawy

wskazuje na mapie pas Wyżyn Polskich i Wyżynę Śląską

wskazuje na mapie największe miasta na Wyżynie Śląskiej

wskazuje na mapie Polski Wyżynę Lubelską

wymienia gleby i główne uprawy Wyżyny Lubelskiej

określa na podstawie mapy Polski położenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej

podaje nazwę parku narodowego leżącego na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

podaje nazwy zwierząt żyjących w jaskiniach na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

określa na podstawie mapy położenie Tatr

wskazuje na mapie Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie

Uczeń:

podaje różnicę między krajobrazem naturalnym a krajobrazem kulturowym

określa położenie najbliższej okolicy na mapie Polski

przedstawia główne cechy krajobrazu nadmorskiego na podstawie ilustracji

omawia cechy krajobrazu Pojezierza Mazurskiego

wymienia atrakcje turystyczne Pojezierza Mazurskiego

przedstawia cechy krajobrazu Niziny Mazowieckiej

wymienia atrakcje turystyczne Niziny Mazowieckiej

opisuje cechy krajobrazu wielkomiejskiego

wymienia główne cechy krajobrazu miejsko-przemysłowego Wyżyny Śląskiej

przedstawia cechy krajobrazu rolniczego Wyżyny Lubelskiej

omawia cechy krajobrazu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej na podstawie ilustracji

wymienia dwa przykłady roślin charakterystycznych dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej

wskazuje na mapie najwyższe szczyty Tatr

wymienia cechy krajobrazu wysokogórskiego

omawia cechy pogody w górach

wymienia atrakcje turystyczne Tatr

Uczeń:

charakteryzuje pasy rzeźby terenu w Polsce

opisuje krajobraz najbliższej okolicy w odniesieniu do pasów rzeźby terenu

opisuje wpływ wody i wiatru na nadmorski krajobraz

przedstawia sposoby gospodarowania w krajobrazie nadmorskim

opisuje zajęcia mieszkańców regionu nadmorskiego

przedstawia wpływ lądolodu na krajobraz pojezierzy

omawia cechy krajobrazu przekształconego przez człowieka na Nizinie Mazowieckiej

przedstawia najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego w stolicy

omawia znaczenie węgla kamiennego na Wyżynie Śląskiej

charakteryzuje życie i zwyczaje mieszkańców Wyżyny Śląskiej

omawia na podstawie ilustracji powstawanie wąwozów lessowych

charakteryzuje czynniki wpływające na krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej

charakteryzuje na podstawie ilustracji rzeźbę krasową i formy krasowe Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej

opisuje na podstawie ilustracji piętra roślinności w Tatrach

opisuje zajęcia i zwyczaje mieszkańców Podhala

Uczeń:

dokonuje oceny krajobrazu najbliższego otoczenia szkoły pod względem jego piękna oraz ładu i estetyki zagospodarowania

porównuje na podstawie mapy Polski i ilustracji rzeźbę terenu w poszczególnych pasach

wyjaśnia na podstawie ilustracji, jak powstaje jezioro przybrzeżne

wymienia obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Wybrzeża Słowińskiego oraz wskazuje je na mapie

wyjaśnia znaczenie turystyki na Wybrzeżu Słowińskim

charakteryzuje najważniejsze obiekty dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego na Nizinie Mazowieckiej

opisuje zabudowę i sieć komunikacyjną Warszawy

omawia atrakcje turystyczne na Szlaku Zabytków Techniki

opisuje za pomocą przykładów rolnictwo na Wyżynie Lubelskiej

opisuje najważniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego Wyżyny Lubelskiej

charakteryzuje na podstawie mapy atrakcje turystyczne Szlaku Orlich Gniazd

przedstawia argumenty potwierdzające różnicę w krajobrazie Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich

opisuje dziedzictwo przyrodnicze Tatr

Uczeń:

proponuje zmiany w zagospodarowaniu terenu najbliższej okolicy

prezentuje projekt planu zagospodarowania terenu wokół szkoły

przygotowuje prezentację multimedialną na temat Wybrzeża Słowińskiego z uwzględnieniem elementów krajobrazu naturalnego i kulturowego

przedstawia zróżnicowanie krajobrazu krain geograficznych w pasie pojezierzy na podstawie mapy

analizuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map tematycznych warunki rozwoju rolnictwa na Nizinie Mazowieckiej

planuje na podstawie planu miasta wycieczkę po Warszawie

przedstawia pozytywne i negatywne zmiany w krajobrazie Wyżyny Śląskiej wynikające z działalności człowieka

analizuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji oraz map tematycznych warunki sprzyjające rozwojowi rolnictwa na Wyżynie Lubelskiej

przedstawia historię zamków znajdujących się na Szlaku Orlich Gniazd

wyjaśnia negatywny wpływ turystyki na środowisko Tatr

 

3. Lądy i oceany

Uczeń:

wskazuje na globusie i mapie świata bieguny, równik, południk zerowy i 180o, półkule, zwrotniki i koła podbiegunowe

wymienia nazwy kontynentów i oceanów oraz wskazuje ich położenie na globusie i mapie

wymienia największych podróżników biorących udział w odkryciach geograficznych

Uczeń:

wyjaśnia, co to są siatka geograficzna i siatka kartograficzna

wskazuje główne kierunki geograficzne na globusie

porównuje powierzchnię kontynentów i oceanów na podstawie diagramów

wskazuje akweny morskie na trasach pierwszych wypraw geograficznych

Uczeń:

podaje przyczyny odkryć geograficznych

wskazuje na mapie wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi i akweny morskie na trasie wyprawy geograficznej Marca Polo

opisuje na podstawie mapy szlaki wypraw Ferdynanda Magellana i Krzysztofa Kolumba

Uczeń:

określa na globusie i mapie położenie punktów, kontynentów i oceanów na kuli ziemskiej

opisuje podróże odkrywcze w okresie od XVII w. do XX w.

Uczeń:

oblicza różnicę wysokości między najwyższym szczytem na Ziemi a największą głębią w oceanach

przedstawia znaczenie odkryć geograficznych

4. Krajobrazy świata

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminu pogoda

wymienia składniki pogody

wyjaśnia znaczenie terminu klimat

wymienia na podstawie mapy tematycznej strefy klimatyczne Ziemi

wymienia na podstawie ilustracji strefy krajobrazowe Ziemi

wskazuje na mapie strefy wilgotnych lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych strefy umiarkowanej

podaje nazwy warstw wilgotnego lasu równikowego i wskazuje te warstwy na ilustracji

rozpoznaje rośliny i zwierzęta typowe dla lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych

wyjaśnia znaczenie terminów: sawanna, step

wskazuje na mapie strefy sawann i stepów

wymienia gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla sawann i stepów

wyjaśnia znaczenie terminu pustynia

wskazuje na mapie obszary występowania pustyń gorących i pustyń lodowych

rozpoznaje rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla pustyń gorących i pustyń lodowych

wskazuje na mapie położenie strefy krajobrazów śródziemnomorskich

wymienia na podstawie mapy państwa leżące nad Morzem Śródziemnym

rozpoznaje rośliny i zwierzęta charakterystyczne dla strefy śródziemnomorskiej

wymienia gatunki upraw charakterystycznych dla strefy śródziemnomorskiej

wyjaśnia znaczenie terminów: tajga, tundra, wieloletnia zmarzlina

wskazuje na mapie położenie stref tajgi i tundry

rozpoznaje gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla tajgi i tundry

wskazuje na mapie Himalaje

wymienia charakterystyczne dla Himalajów gatunki roślin i zwierząt

Uczeń:

wyjaśnia różnicę między pogodą a klimatem

odczytuje z klimatogramu temperaturę powietrza i wielkość opadów atmosferycznych w danym miesiącu

wymienia typy klimatów w strefie umiarkowanej

omawia na podstawie mapy stref klimatycznych i klimatogramów klimat strefy wilgotnych lasów równikowych oraz klimat strefy lasów liściastych i mieszanych

omawia na podstawie ilustracji warstwową budowę lasów strefy umiarkowanej

wyjaśnia znaczenie terminów: preria, pampa

omawia charakterystyczne cechy klimatu stref sawann i stepów

opisuje na podstawie ilustracji świat roślin i zwierząt pustyń gorących i pustyń lodowych

wymienia cechy charakterystyczne klimatu śródziemnomorskiego

wymienia obiekty turystyczne w basenie Morza Śródziemnego

wymienia charakterystyczne cechy klimatu stref tajgi i tundry

wskazuje na mapie położenie najwyższych łańcuchów górskich innych niż Himalaje

charakteryzuje krajobraz wysokogórski w Himalajach

opisuje świat roślin i zwierząt w Himalajach

Uczeń:

wskazuje na mapie klimatycznej

obszary o najwyższej oraz

najniższej średniej rocznej

temperaturze powietrza

wskazuje na mapie klimatycznej

obszary o największej

i najmniejszej rocznej sumie

opadów

porównuje temperaturę powietrza i opady atmosferyczne w klimacie morskim i kontynentalnym

wymienia kryteria wydzielania stref krajobrazowych

przedstawia na podstawie ilustracji układ stref krajobrazowych na półkuli północnej

charakteryzuje warstwy wilgotnego lasu równikowego

charakteryzuje na podstawie ilustracji krajobrazy sawann i stepów

omawia klimat stref pustyń gorących i pustyń lodowych

omawia rzeźbę terenu pustyń gorących

omawia cechy krajobrazu śródziemnomorskiego

charakteryzuje cechy krajobrazu tajgi i tundry

charakteryzuje na podstawie ilustracji piętra roślinne w Himalajach

Uczeń:

oblicza średnią roczną temperaturę powietrza

oblicza różnicę między średnią temperatura powietrza w najcieplejszym miesiącu i najzimniejszym miesiącu roku

oblicza roczną sumę opadów

prezentuje przykłady budownictwa, sposoby gospodarowania i zajęcia mieszkańców stref wilgotnych lasów równikowych oraz lasów liściastych i mieszanych

porównuje cechy krajobrazu sawann i stepów

omawia przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefach pustyń gorących i pustyń lodowych

prezentuje przykłady budownictwa i sposoby gospodarowania w strefie śródziemnomorskiej

porównuje budownictwo i życie mieszkańców stref tajgi i tundry

analizuje zmienność warunków klimatycznych w Himalajach i jej wpływ na życie ludności

Uczeń:

przedstawia zróżnicowanie temperatury powietrza i opadów atmosferycznych na Ziemi na podstawie map tematycznych

omawia wpływ człowieka na krajobrazy Ziemi

porównuje wilgotne lasy równikowe z lasami liściastymi i mieszanymi strefy umiarkowanej pod względem klimatu, roślinności i świata zwierząt

analizuje strefy sawann i stepów pod względem położenia, warunków klimatycznych i głównych cech krajobrazu

przedstawia podobieństwa i różnice między krajobrazami pustyń gorących i pustyń lodowych

opisuje na podstawie dodatkowych źródeł informacji zróżnicowanie przyrodnicze i kulturowe strefy śródziemnomorskiej

porównuje rozmieszczenie stref krajobrazowych na Ziemi i pięter roślinności w górach

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 7


oparte na
Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny1

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Podstawy geografii. Rozdział dodatkowy2

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminu geografia

przedstawia podział nauk geograficznych

podaje wymiary Ziemi

wyjaśnia znaczenie terminów: siatka geograficzna, południk, równoleżnik, zwrotnik, długość geograficzna, szerokość geograficzna

wskazuje na globusie i na mapie południk: 0° i 180° oraz półkulę wschodnią i półkulę zachodnią

wskazuje na globusie i na mapie równik oraz półkule: północną i południową

wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, siatka kartograficzna, legenda mapy

wymienia elementy mapy

wymienia rodzaje skal

wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość względna, wysokość bezwzględna, poziomica

odczytuje z mapy wysokość bezwzględną

podaje na podstawie atlasu nazwy map ogólnogeograficznych i tematycznych

Uczeń:

przedstawia różnicę między geografią fizyczną a geografią społeczno-ekonomiczną

wymienia źródła informacji geograficznej

podaje cechy kształtu Ziemi

odczytuje wartości szerokości geograficznej zwrotników, kół podbiegunowych oraz biegunów

podaje cechy siatki geograficznej

określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie

wyjaśnia różnicę między siatką kartograficzną a siatką geograficzną

szereguje skale od największej do najmniejszej

podaje różnicę między wysokością względną i wysokością bezwzględną

określa na podstawie rysunku poziomicowego cechy ukształtowania powierzchni terenu

charakteryzuje mapy ze względu na ich przeznaczenie

Uczeń:

wyjaśnia, czym się zajmują poszczególne nauki geograficzne

przedstawia poglądy na kształt Ziemi

wymienia dowody na kulistość Ziemi

wymienia cechy południków i równoleżników

odczytuje długość i szerokość geograficzną na globusie i na mapie

odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych

przedstawia skalę w postaci mianowanej i podziałki liniowej

wymienia metody prezentacji zjawisk na mapach

omawia sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapie

oblicza wysokości względne

omawia podział map ze względu na treść, skalę i przeznaczenie

Uczeń:

podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii

wyjaśnia różnicę między elipsoidą a geoidą

wyjaśnia znaczenie układu współrzędnych geograficznych

oblicza na podstawie współrzędnych geograficznych rozciągłość równoleżnikową i rozciągłość południkową

analizuje treści map wykonanych w różnych skalach

posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie i na mapie

omawia metody prezentacji zjawisk na mapach

charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy ogólnogeograficznej

odszukuje w atlasie mapy i określa ich przynależność do poszczególnych rodzajów

Uczeń:

określa przedmiot badań poszczególnych nauk geograficznych

ocenia znaczenie umiejętności określania współrzędnych geograficznych w życiu człowieka

oblicza skalę mapy na podstawie odległości rzeczywistej między obiektami przedstawionymi na mapie

wskazuje możliwość praktycznego wykorzystania map w różnych skalach

interpretuje treści różnego rodzaju map i przedstawia ich zastosowanie

 

2. Środowisko przyrodnicze Polski

Uczeń:

podaje cechy położenia Polski w Europie na podstawie mapy ogólnogeograficznej podaje całkowitą i administracyjną powierzchnię Polski

wskazuje na mapie geometryczny środek Polski

wymienia kraje sąsiadujące z Polską i wskazuje je na mapie

podaje długość granic z sąsiadującymi państwami

wyjaśnia znaczenie terminu geologia

wymienia najważniejsze wydarzenia geologiczne na obszarze Polski

wyjaśnia znaczenie terminów plejstocen i holocen

wyjaśnia znaczenie terminów krajobraz polodowcowy i rzeźba glacjalna

wymienia formy terenu utworzone na obszarze Polski przez lądolód skandynawski

wymienia pasy rzeźby terenu Polski i wskazuje je na mapie

wymienia główne rodzaje skał

wyjaśnia znaczenie terminów: pogoda, klimat, ciśnienie atmosferyczne, niż baryczny, wyż baryczny

wymienia cechy klimatu morskiego i klimatu kontynentalnego

wymienia elementy klimatu

wyjaśnia znaczenie terminu średnia dobowa wartość temperatury powietrza

wymienia czynniki, które warunkują zróżnicowanie temperatury powietrza i wielkość opadów w Polsce

wymienia rodzaje wiatrów

wyjaśnia znaczenie terminu przepływ

wyjaśnia znaczenie terminów system rzeczny, dorzecze, zlewisko

wskazuje na mapie główne rzeki Europy i Polski

określa na podstawie mapy ogólnogeograficznej położenie Morza Bałtyckiego

podaje główne cechy fizyczne Bałtyku

wyjaśnia znaczenie terminów: gleba, czynniki glebotwórcze, proces glebotwórczy, profil glebowy, poziomy glebowe

wymienia typy gleb w Polsce

wyjaśnia znaczenie terminu lesistość

wymienia różne rodzaje lasów w Polsce

wymienia formy ochrony przyrody w Polsce

wskazuje na mapie Polski parki narodowe

 

Uczeń:

omawia cechy położenia Europy i Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej

opisuje granicę między Europą a Azją na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy

odczytuje szerokość i długość geograficzną wybranych punktów na mapie Polski i Europy

wskazuje na mapie przebieg granic Polski

omawia na podstawie mapy płytową budowę litosfery

omawia proces powstawania gór

wymienia na podstawie mapy geologicznej ruchy górotwórcze w Europie i w Polsce

wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej góry fałdowe, zrębowe oraz wulkaniczne w Europie i w Polsce

omawia zlodowacenia na obszarze Polski

opisuje nizinne i górskie formy polodowcowe

porównuje krzywą hipsograficzną Polski i Europy

dokonuje podziału surowców mineralnych

wymienia strefy klimatyczne świata na podstawie mapy tematycznej

podaje cechy przejściowości klimatu Polski

podaje zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce na podstawie mapy tematycznej

opisuje wody Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej

rozpoznaje typy ujść rzecznych

charakteryzuje temperaturę wód oraz zasolenie Bałtyku na tle innych mórz świata

opisuje świat roślin i zwierząt Bałtyku

opisuje charakterystyczne typy gleb w Polsce

przedstawia na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie gleb na obszarze Polski

omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik lesistości Polski

omawia strukturę gatunkową lasów w Polsce

podaje przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody na obszarze wybranego regionu

charakteryzuje wybrane parki narodowe w Polsce

Uczeń:

oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową Europy i Polski

charakteryzuje na podstawie map geologicznych obszar Polski na tle struktur geologicznych Europy

opisuje cechy różnych typów genetycznych gór

przedstawia współczesne obszary występowania lodowców na Ziemi i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej świata

charakteryzuje działalność rzeźbotwórczą lądolodu i lodowców górskich na obszarze Polski

omawia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy ukształtowania powierzchni Europy i Polski

opisuje rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce na podstawie mapy tematycznej

omawia warunki klimatyczne w Europie

charakteryzuje czynniki kształtujące klimat w Polsce

odczytuje wartości temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych z klimatogramów

wyjaśnia, na czym polega asymetria dorzeczy Wisły i Odry

opisuje na podstawie mapy cechy oraz walory Wisły i Odry

charakteryzuje i rozpoznaje typy wybrzeży Bałtyku

wyróżnia najważniejsze cechy wybranych typów gleb na podstawie profili glebowych

omawia funkcje lasów

omawia na podstawie mapy Polski przestrzenne zróżnicowanie lesistości w Polsce

ocenia rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska przyrodniczego

Uczeń:

rozróżnia konsekwencje położenia matematycznego, fizycznogeograficznego oraz geopolitycznego Polski

opisuje jednostki geologiczne Polski i podaje ich charakterystyczne cechy

określa na podstawie mapy geologicznej obszary poszczególnych fałdowań na terenie Europy i Polski

opisuje mechanizm powstawania lodowców

wykazuje pasowość rzeźby terenu Polski

przedstawia czynniki kształtujące rzeźbę powierzchni Polski

rozpoznaje główne skały występujące na terenie Polski

podaje przykłady gospodarczego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce

opisuje pogodę kształtowaną przez główne masy powietrza napływające nad teren Polski

opisuje na podstawie map tematycznych rozkład temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce

omawia niszczącą i budującą działalność Bałtyku

omawia procesy i czynniki glebotwórcze

opisuje typy zbiorowisk leśnych w Polsce

opisuje unikalne na skalę światową obiekty przyrodnicze objęte ochroną na terenie Polski

ocenia najważniejsze działania w zakresie ochrony środowiska

Uczeń:

wykazuje konsekwencje rozciągłości południkowej i rozciągłości równoleżnikowej Polski i Europy

wykazuje zależność między występowaniem ruchów górotwórczych w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

wykazuje zależność między występowaniem zlodowaceń w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski

opisuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko przyrodnicze

wykazuje wpływ zmienności pogody w Polsce na rolnictwo, transport i turystykę

ocenia znaczenie gospodarcze rzek Polski

analizuje główne źródła zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego

ocenia przydatność przyrodniczą i gospodarczą lasów w Polsce

podaje argumenty przemawiające za koniecznością zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego

planuje wycieczkę do parku narodowego lub rezerwatu przyrody

 

 

 

 

3. Ludność i urbanizacja w Polsce

Uczeń:

wskazuje na mapie politycznej Europy największe i najmniejsze państwa Europy

wskazuje na mapie administracyjnej Polski poszczególne województwa i ich stolice

wyjaśnia znaczenie terminów: demografia, przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik urodzeń, współczynnik zgonów

wymienia na podstawie danych statystycznych państwa o różnym współczynniku przyrostu naturalnego w Europie

wyjaśnia znaczenie terminów: piramida płci i wieku, średnia długość trwania życia

odczytuje dane dotyczące struktury płci i wieku oraz średniej długości trwania życia w Polsce na podstawie danych statystycznych

wyjaśnia znaczenie terminu wskaźnik gęstości zaludnienia

wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce

wyjaśnia znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja, saldo migracji, przyrost rzeczywisty, współczynnik przyrostu rzeczywistego

wyjaśnia różnicę między emigracją a imigracją

odczytuje dane dotyczące wielkości i kierunków emigracji z Polski

wymienia główne skupiska Polonii

wyjaśnia znaczenie terminu migracje wewnętrzne

wymienia przyczyny migracji wewnętrznych

wymienia mniejszości narodowe w Polsce

wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkałe przez mniejszości narodowe

wyjaśnia znaczenie terminów: struktura zatrudnienia, struktura wykształcenia, bezrobocie, stopa bezrobocia, ludność aktywna zawodowo

odczytuje z danych statystycznych wielkość zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki

odczytuje z mapy zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia w Polsce i w Europie

wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji

odczytuje z danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce i w wybranych krajach Europy

wyjaśnia znaczenie terminu miasto

wymienia największe miasta i wskazuje je na mapie Polski

wymienia funkcje miast

Uczeń:

szereguje województwa pod względem powierzchni od największego do najmniejszego

prezentuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po II wojnie światowej

omawia na podstawie wykresu przyrost naturalny w Polsce w latach 1946–2016

omawia przestrzenne zróżnicowanie współczynnika przyrostu naturalnego w Polsce

omawia na podstawie danych statystycznych średnią długość trwania życia Polaków na tle europejskich społeczeństw

wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gęstości zaludnienia w Europie i w Polsce

omawia na podstawie mapy tematycznej przestrzenne zróżnicowanie gęstości zaludnienia w Polsce

wymienia główne przyczyny migracji zagranicznych w Polsce

określa kierunki napływu imigrantów do Polski

podaje najważniejsze cechy migracji wewnętrznych w Polsce

charakteryzuje mniejszości narodowe, mniejszości etniczne i społeczności etniczne w Polsce

podaje przyczyny bezrobocia w Polsce

porównuje wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich na podstawie danych statystycznych

wymienia typy zespołów miejskich w Polsce i podaje ich przykłady

podaje różnicę między aglomeracją monocentryczną a policentryczną

podaje przyczyny rozwoju największych miast w Polsce

podaje przykłady miast o różnych funkcjach w Polsce

 

Uczeń:

omawia zmiany na mapie politycznej Europy w drugiej połowie XX w.

oblicza współczynnik przyrostu naturalnego

podaje przyczyny zróżnicowania przyrostu naturalnego w Europie i w Polsce

omawia czynniki wpływające na liczbę urodzeń w Polsce

porównuje udział poszczególnych grup wiekowych ludności w Polski na podstawie danych statystycznych

oblicza wskaźnik gęstości zaludnienia Polski

opisuje na podstawie mapy cechy rozmieszczenia ludności w Polsce

opisuje skutki migracji zagranicznych w Polsce

porównuje przyrost rzeczywisty ludności w Polsce i w wybranych państwach Europy

omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce

porównuje strukturę narodowościową ludności Polski z analogicznymi strukturami ludności w wybranych państwach europejskich

określa na podstawie danych statystycznych różnicę w strukturze zatrudnienia ludności w poszczególnych województwach

porównuje stopę bezrobocia w wybranych krajach europejskich

analizuje wskaźnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach Europy

analizuje rozmieszczenie oraz wielkość miast w Polsce

charakteryzuje funkcje wybranych miast w Polsce

omawia przyczyny rozwoju miast w Polsce

 

Uczeń:

omawia zmiany, które zaszły w podziale administracyjnym Polski po 1 stycznia 1999 r.

omawia na podstawie danych statystycznych uwarunkowania przyrostu naturalnego w Polsce na tle Europy

omawia strukturę płci i wieku ludności Polski na tle struktur wybranych państw europejskich na podstawie piramidy płci i wieku

omawia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w wybranych państwach Europy i Polski

oblicza przyrost rzeczywisty i współczynnik przyrostu rzeczywistego Polsce

charakteryzuje skutki migracji wewnętrznych w Polsce

omawia przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce

przedstawia strukturę wyznaniową Polaków na tle innych państw Europy

omawia strukturę zatrudnienia wg działów gospodarki w poszczególnych województwach

omawia pozytywne i negatywne skutki urbanizacji

charakteryzuje przemiany współczesnych miast

omawia problemy mieszkańców dużych miast

analizuje wielkość miast w Polsce i ich rozmieszczenie wg grup wielkościowych

omawia przemiany współczesnych miast

 

 

Uczeń:

analizuje na podstawie dostępnych źródeł ekonomiczne skutki utrzymywania się niskich lub ujemnych wartości współczynnika przyrostu naturalnego w krajach Europy i Polski

analizuje konsekwencje starzenia się społeczeństwa europejskiego

analizuje skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Europie i w Polsce

ocenia skutki migracji zagranicznych w Polsce i w Europie

omawia na podstawie dostępnych źródeł problemy mniejszości narodowych w Europie i w Polsce

analizuje na podstawie dostępnych źródeł skutki bezrobocia w Polsce

omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące w procesie urbanizacji w Polsce po II wojnie światowej

 

 

4. Rolnictwo i przemysł Polski

Uczeń:

wymienia funkcje rolnictwa

wymienia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

wymienia na podstawie map tematycznych regiony rolnicze w Polsce

wyjaśnia znaczenie terminów: plon, zbiór

wymienia główne uprawy w Polsce

wskazuje na mapie główne obszary upraw w Polsce

wyjaśnia znaczenie terminów: hodowla, pogłowie

wymienia główne zwierzęta gospodarskie w Polsce

wskazuje na mapie obszary hodowli zwierząt gospodarskich

dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy

wymienia funkcje przemysłu

wymienia źródła energii

wymienia typy elektrowni

wskazuje na mapie największe elektrownie w Polsce

wymienia największe porty morskie w Polsce i wskazuje je na mapie

Uczeń:

opisuje warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce

prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę wielkościową gospodarstw rolnych w Polsce

przedstawia znaczenie gospodarcze głównych upraw w Polsce

prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę upraw

wskazuje rejony warzywnictwa i sadownictwa w Polsce

przedstawia znaczenie gospodarcze produkcji zwierzęcej w Polsce

wymienia czynniki lokalizacji hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu w Polsce

omawia cechy polskiego przemysłu

wymienia przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski

lokalizuje na mapie Polski elektrownie cieplne, wodne i niekonwencjonalne

opisuje wielkość produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych

opisuje na podstawie danych statystycznych wielkość przeładunków w portach morskich Polski

Uczeń:

przedstawia rolnictwo jako sektor gospodarki oraz jego rolę w rozwoju społeczno- -gospodarczym kraju

omawia regiony rolnicze o najkorzystniejszych warunkach do produkcji rolnej w Polsce

przedstawia strukturę użytkowania ziemi w Polsce na tle innych krajów Europy

prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę hodowli w Polsce

przedstawia przemysł jako sektor gospodarki i jego rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia przemysłu w Polsce

prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle wybranych krajów Europy

opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę przeładunków w polskich portach morskich

opisuje strukturę połowów ryb w Polsce

Uczeń:

omawia poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce

charakteryzuje czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw w Polsce

porównuje produkcję roślinną w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

porównuje produkcję zwierzęcą w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy

omawia rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej

analizuje przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu

omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące współcześnie w polskiej energetyce

określa na podstawie dostępnych źródeł uwarunkowania rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

omawia problemy przemysłu stoczniowego w Polsce

Uczeń:

przedstawia korzyści dla polskiego rolnictwa wynikające z członkostwa naszego kraju w Unii Europejskiej

dokonuje na podstawie danych statystycznych analizy zmian pogłowia wybranych zwierząt gospodarskich w Polsce po 2000 r. i wyjaśnia ich przyczyny

przedstawia perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

5. Usługi w Polsce

Uczeń:

podaje przykłady różnych rodzajów usług w Polsce

wyjaśnia znaczenie terminu komunikacja

wyróżnia rodzaje transportu w Polsce

wskazuje na mapie Polski porty handlowe, śródlądowe oraz lotnicze

wyróżnia rodzaje łączności

wyjaśnia znaczenie terminów: turystyka, walory turystyczne, infrastruktura turystyczna

dokonuje podziału turystyki

wymienia i wskazuje na mapie regiony turystyczne Polski

wyjaśnia znaczenie terminów: eksport, import, bilans handlu zagranicznego

wymienia państwa będące głównymi partnerami handlowymi Polski

 

Uczeń:

omawia zróżnicowanie usług w Polsce

omawia rodzaje transportu lądowego w Polsce

omawia na podstawie map tematycznych gęstość dróg kołowych i autostrad w Polsce

omawia na podstawie mapy tematycznej gęstość sieci kolejowej w Polsce

omawia na podstawie danych statystycznych morską flotę transportową w Polsce

omawia czynniki rozwoju turystyki

wymienia i wskazuje na mapie polskie obiekty, znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

omawia strukturę towarową handlu międzynarodowego

 

Uczeń:

przedstawia usługi jako sektor gospodarki oraz ich rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju

charakteryzuje udział poszczególnych rodzajów transportu w przewozach pasażerów i ładunków

omawia ruch pasażerski w portach lotniczych Polski

podaje przyczyny nierównomiernego dostępu do środków łączności na terenie Polski

charakteryzuje obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO

charakteryzuje na przykładach walory turystyczne Polski

przedstawia przyczyny niskiego salda bilansu handlu zagranicznego w Polsce

 

Uczeń:

wyjaśnia przyczyny zróżnicowania sieci transportowej w Polsce

określa znaczenie transportu w rozwoju gospodarczym Polski

prezentuje na podstawie dostępnych źródeł problemy polskiego transportu wodnego i lotniczego

określa znaczenie łączności w rozwoju gospodarczym Polski

analizuje na podstawie dostępnych źródeł wpływy z turystyki w Polsce i w wybranych krajach Europy

ocenia na podstawie dostępnych źródeł atrakcyjność turystyczną wybranego regionu Polski

ocenia znaczenie handlu zagranicznego dla polskiej gospodarki

 

Uczeń:

ocenia na podstawie dostępnych źródeł poziom rozwoju turystyki zagranicznej w Polsce na tle innych krajów Europy

omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany, które zaszły w geograficznych kierunkach wymiany międzynarodowej Polski

podaje przykłady sukcesów polskich firm na arenie międzynarodowej

 

 

6. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Polski

Uczeń:

wymienia źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego

podaje przyczyny kwaśnych opadów

 

Uczeń:

omawia rodzaje zanieczyszczeń i ich źródła

 

Uczeń:

charakteryzuje wpływ poszczególnych sektorów gospodarki na stan środowiska

wymienia źródła zanieczyszczeń komunalnych

Uczeń:

analizuje na podstawie mapy tematycznej stan zanieczyszczeń wód śródlądowych

omawia skutki zanieczyszczeń środowiska naturalnego

Uczeń:

ustala na podstawie dostępnych źródeł, jakie regiony w Polsce cechują się największym zanieczyszczeniem środowiska przyrodniczego

 

7. Relacje między elementami środowiska geograficznego

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminów: powódź, dolina rzeczna, koryto rzeczne, terasa zalewowa, sztuczny zbiornik wodny

wymienia przyczyny powodzi w Polsce

wymienia główne źródła energii w województwach pomorskim i łódzkim

wymienia przyczyny migracji do stref podmiejskich

wymienia przyczyny wyludniania się wsi oddalonych od dużych miast

wymienia podstawowe cechy gospodarki centralnie sterowanej i gospodarki rynkowej

wyjaśnia znaczenie terminów: centra logistyczne, spedycja

wymienia główne atrakcje turystyczne wybrzeża Bałtyku i Małopolski

Uczeń:

opisuje zjawisko powodzi

wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski obszary zagrożone powodzią

wskazuje na mapie Polski rozmieszczenie największych sztucznych zbiorników wodnych

podaje przyczyny rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej w województwach pomorskim i łódzkim

omawia przyczyny migracji do stref podmiejskich

wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego obszary o dużym wzroście liczby ludności

omawia cechy gospodarki Polski przed 1989 r. i po nim

omawia na podstawie mapy sieć autostrad i dróg ekspresowych

wymienia rodzaje usług, które rozwijają się dzięki wzrostowi ruchu turystycznego

 

Uczeń:

wymienia czynniki sprzyjające powodziom w Polsce

określa rolę przeciwpowodziową sztucznych zbiorników

wyjaśnia wpływ warunków pozaprzyrodniczych na wykorzystanie OZE w województwach pomorskim i łódzkim

omawia na podstawie map tematycznych zmiany liczby ludności w strefach podmiejskich Krakowa i Warszawy

wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego gminy o dużym spadku liczby ludności

analizuje współczynnik salda migracji na przykładzie województw zachodniopomorskiego i podlaskiego

omawia strukturę zatrudnienia w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej przed 1989 r.

wymienia główne inwestycje przemysłowe we Wrocławiu i w jego okolicach

wskazuje na mapie tematycznej przykłady miejsc, w których przebieg autostrad i dróg ekspresowych sprzyja powstawaniu centrów logistycznych

wskazuje na mapie położenie głównych atrakcji wybrzeża Bałtyku i Małopolski

 

Uczeń:

analizuje konsekwencje stosowania różnych metod ochrony przeciwpowodziowej

omawia największe powodzie w Polsce i ich skutki

wymienia korzyści płynące z wykorzystania źródeł odnawialnych do produkcji energii

analizuje dane statystyczne dotyczące liczby farm wiatrowych w Łódzkiem i Pomorskiem

omawia wpływ migracji do stref podmiejskich na przekształcenie struktury demograficznej okolic Krakowa i Warszawy

określa zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu stref podmiejskich na przykładzie Krakowa i Warszawy

wyjaśnia wpływ migracji na strukturę wieku ludności obszarów wiejskich

opisuje zmiany, jakie zaszły w strukturze produkcji po 1989 r. w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej

omawia rolę transportu morskiego w rozwoju innych działów gospodarki

analizuje dane statystyczne dotyczące ruchu turystycznego nad Morzem Bałtyckim i w Krakowie

określa wpływ walorów przyrodniczych wybrzeża Bałtyku oraz dziedzictwa kulturowego Małopolski na rozwój turystyki na tych obszarach

 

Uczeń:

określa na wybranych przykładach wpływ wylesiania dorzeczy, regulacji koryt rzecznych, stanu wałów przeciwpowodziowych, zabudowy teras zalewowych i sztucznych zbiorników wodnych na wezbrania oraz występowanie i skutki powodzi w Polsce

analizuje na wybranych przykładach warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze sprzyjające produkcji energii ze źródeł odnawialnych i nieodnawialnych lub ograniczające tę produkcję oraz określa ich wpływ na rozwój energetyki

identyfikuje na wybranych przykładach związki między rozwojem dużych miast a zmianami w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenu, stylu zabudowy oraz strukturze demograficznej w strefach podmiejskich

ukazuje na wybranych przykładach wpływ procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany zaludnienia obszarów wiejskich

wykazuje na podstawie dostępnych źródeł wpływ przemian politycznych i gospodarczych w Polsce po 1998 r. na zmiany struktury zatrudnienia w wybranych regionach kraju

identyfikuje związki między przebiegiem autostrad a lokalizacją przedsiębiorstw przemysłowych oraz centrów logistycznych i handlowych na wybranym obszarze kraju

identyfikuje związki między transportem morskim a lokalizacją inwestycji przemysłowych i usługowych na przykładzie Trójmiasta

8. Mój region i moja mała ojczyzna

Uczeń:

wyjaśnia znaczenie terminu region

wskazuje położenie swojego regionu na mapie ogólnogeograficznej Polski

wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej sąsiednie regiony

wymienia najważniejsze walory przyrodnicze regionu

wyjaśnia znaczenie terminu mała ojczyzna

wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski, topograficznej lub na planie miasta obszar małej ojczyzny

przedstawia źródła informacji o małej ojczyźnie

wymienia walory środowiska geograficznego małej ojczyzny

 

Uczeń:

charakteryzuje środowisko przyrodnicze regionu oraz określa jego główne cechy na podstawie map tematycznych

rozpoznaje skały występujące w regionie miejsca zamieszkania

wyróżnia najważniejsze cechy gospodarki regionu na podstawie danych statystycznych i map tematycznych

określa obszar utożsamiany z własną małą ojczyzną jako symboliczną przestrzenią w wymiarze lokalnym

rozpoznaje w terenie obiekty charakterystyczne dla małej ojczyzny i decydujące o jej atrakcyjności

 

Uczeń:

wyjaśnia uwarunkowania zróżnicowania środowiska przyrodniczego w swoim regionie

analizuje genezę rzeźby powierzchni swojego regionu

prezentuje główne cechy struktury demograficznej ludności regionu

prezentuje główne cechy gospodarki regionu

opisuje walory środowiska geograficznego małej ojczyzny

omawia historię małej ojczyzny na podstawie dostępnych źródeł

 

Uczeń:

przedstawia w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) przyrodnicze i kulturowe walory swojego regionu

analizuje formy współpracy między własnym regionem a partnerskimi regionami zagranicznymi

prezentuje na podstawie informacji wyszukanych w różnych źródłach i w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) atrakcyjność osadniczą oraz gospodarczą małej ojczyzny jako miejsca zamieszkania i rozwoju określonej działalności gospodarczej

 

Uczeń:

podaje przykłady osiągnięć Polaków w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego na arenie międzynarodowej

projektuje na podstawie wyszukanych informacji trasę wycieczki krajoznawczej po własnym regionie

wykazuje na podstawie obserwacji terenowych przeprowadzonych w wybranym miejscu własnego regionu zależności między elementami środowiska geograficznego

planuje wycieczkę po swojej małej ojczyźnie

projektuje na podstawie własnych obserwacji terenowych działania służące zachowaniu walorów środowiska geograficznego (przyrodniczego i kulturowego) oraz poprawie warunków życia lokalnej społeczności

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 8 oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

I. Azja

Uczeń:

wskazuje na mapie położenie geograficzne Azji

wymienia formy ukształtowania powierzchni Azji

wymienia strefy klimatyczne Azji
na podstawie mapy klimatycznej

wymienia największe rzeki Azji

wymienia strefy aktywności sejsmicznej w Azji na podstawie mapy geologicznej

wyjaśnia znaczenie terminu wulkanizm

odczytuje z mapy nazwy największych wulkanów w Azji

wskazuje na mapie zasięg Ognistego Pierścienia Pacyfiku

wymienia czynniki przyrodnicze wpływające na rozwój rolnictwa w Azji

wymienia główne uprawy w Azji
na podstawie mapy gospodarczej

określa cechy położenia Japonii na podstawie mapy ogólnogeograficznej

wymienia cechy środowiska naturalnego Japonii

wymienia główne uprawy w Japonii

określa cechy położenia Chin na podstawie mapy ogólnogeograficznej

lokalizuje na mapie ośrodki przemysłu zaawansowanych technologii
w Chinach

wymienia główne uprawy w Chinach
i opisuje ich rozmieszczenie na podstawie mapy gospodarczej

określa położenie geograficzne Indii

porównuje liczbę ludności Chin i Indii oraz odczytuje z wykresu ich prognozę

wymienia największe aglomeracje Indii i wskazuje je na mapie

wyjaśnia znaczenie terminu slumsy

wymienia główne rośliny uprawne
w Indiach i wskazuje na mapie tematycznej regiony ich występowania

wymienia surowce mineralne w Indiach i wskazuje na mapie regiony ich występowania

określa położenie geograficzne Bliskiego Wschodu

wymienia państwa leżące na Bliskim Wschodzie na podstawie mapy politycznej

wskazuje na mapie miejsca konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie

Uczeń:

opisuje linię brzegową Azji na podstawie mapy świata

charakteryzuje zróżnicowanie środowiska geograficznego Azji

przedstawia kontrasty
w ukształtowaniu powierzchni terenu Azji

omawia czynniki klimatyczne kształtujące klimat Azji

omawia strefy roślinne Azji

omawia budowę wulkanu
na podstawie ilustracji

wymienia typy wulkanów i podaje
ich główne cechy

wskazuje na mapie obszary Azji
o korzystnych i niekorzystnych warunkach do rozwoju rolnictwa

wymienia czołówkę państw azjatyckich w światowych zbiorach roślin uprawnych na podstawie infografiki

charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Japonii

omawia strukturę zatrudnienia
w Japonii na podstawie analizy danych statystycznych

omawia warunki naturalne rozwoju rolnictwa w Japonii

przedstawia cechy rolnictwa Japonii na podstawie analizy danych statystycznych

określa różnorodność cech środowiska geograficznego Chin na podstawie mapy tematycznej

omawia czynniki przyrodnicze sprzyjające osadnictwu w Chinach

przedstawia nierównomierne rozmieszczenie ludności Chin na podstawie mapy gęstości zaludnienia

omawia główne kierunki produkcji rolnej w Chinach

omawia cechy środowiska geograficznego Półwyspu Indyjskiego

podaje przyczyny powstawania slumsów w Indiach

omawia warunki uprawy roślin
w Indiach na podstawie mapy tematycznej

charakteryzuje indyjską Dolinę Krzemową

omawia cechy środowiska przyrodniczego Bliskiego Wschodu

omawia wielkość zasobów ropy naftowej na świecie i na Bliskim Wschodzie na podstawie wykresu
i mapy tematycznej

przedstawia cele organizacji OPEC

Uczeń:

omawia budowę geologiczną Azji
na podstawie mapy tematycznej

omawia cyrkulację monsunową i jej wpływ na klimat Azji

charakteryzuje kontrasty klimatyczne
i roślinne w Azji na podstawie mapy tematycznej

omawia czynniki wpływające na układ sieci rzecznej w Azji

omawia płytową budowę litosfery
na podstawie map tematycznych

wyjaśnia przyczyny występowania trzęsień ziemi i tsunami w Azji

opisuje przebieg trzęsienia ziemi

omawia warunki przyrodnicze
i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa
w Azji

opisuje ekstremalne zjawiska klimatyczne i ich skutki w Japonii opisuje skutki występowania tajfunów na obszarze Japonii

omawia bariery utrudniające rozwój gospodarki Japonii

omawia znaczenie i rolę transportu
w gospodarce Japonii

omawia cechy gospodarki Chin

analizuje wielkości PKB w Chinach na tle innych krajów świata na podstawie danych statystycznych

charakteryzuje tradycyjne rolnictwo
i warunki rozwoju rolnictwa Chin

przedstawia problemy demograficzne Indii

omawia system kastowy w Indiach

przedstawia zróżnicowanie indyjskiej edukacji

analizuje strukturę zatrudnienia
i strukturę PKB Indii na podstawie wykresu

charakteryzuje przemysł przetwórczy Indii

omawia zróżnicowanie religijne na Bliskim Wschodzie

omawia wpływ religii na życie muzułmanów

przedstawia znaczenie przemysłu naftowego w krajach Bliskiego Wschodu

Uczeń:

analizuje azjatyckie rekordy dotyczące rzeźby terenu, linii brzegowej
i hydrosfery na podstawie infografiki

omawia powstawanie Himalajów
i rowów oceanicznych

przedstawia sposoby zabezpieczania ludzi przed skutkami trzęsień ziemi

omawia warunki klimatyczne w Azji wpływające na rytm uprawy ryżu

omawia znaczenie uprawy ryżu dla krajów Azji Południowo-Wschodniej

wykazuje związek między budową geologiczną a występowaniem wulkanów, trzęsień ziemi i tsunami
w Japonii

analizuje źródła gospodarczego rozwoju Japonii

charakteryzuje cechy nowoczesnej gospodarki Japonii oraz rodzaje produkcji przemysłowej

uzasadnia, że gospodarka Japonii należy do najnowocześniejszych na świecie

przedstawia problemy demograficzne
i społeczne Chin z uwzględnieniem przyrostu naturalnego na podstawie analizy danych statystycznych

omawia znaczenie nowoczesnych kolei w rozwoju gospodarczym Chin

omawia kontrasty etniczne, językowe
i religijne w Indiach

charakteryzuje cechy gospodarki Indii
i możliwości ich rozwoju

omawia znaczenie ropy naftowej
w rozwoju ekonomicznym państw Bliskiego Wschodu

omawia źródła konfliktów zbrojnych
i terroryzmu na Bliskim Wschodzie

Uczeń:

wyjaśnia, dlaczego na wschodnich wybrzeżach Azji występuje wiele wulkanów

udowadnia słuszność stwierdzenia,
że Azja to kontynent kontrastów geograficznych

omawia wpływ budowy geologicznej
na występowanie rowów tektonicznych, wulkanów, trzęsień ziemi i tsunami

ocenia skutki trzęsień ziemi dla obszarów gęsto zaludnionych

wyjaśnia na podstawie mapy ogólnogeograficznej i analizy danych statystycznych, dlaczego grunty orne mają niewielki udział w strukturze użytkowania ziemi w Azji

wykazuje związki między cechami klimatu monsunowego a rytmem upraw i „kulturą ryżu” w Azji Południowo-Wschodniej

ocenia znaczenie warunków przyrodniczych i czynników społeczno-kulturowych w tworzeniu nowoczesnej gospodarki Japonii

omawia wpływ gospodarki Chin na gospodarkę światową

opisuje główne problemy indyjskiego społeczeństwa oraz przedstawia ich przyczyny

analizuje skutki występowania konfliktów zbrojnych na Bliskim Wschodzie

II. Afryka

Uczeń:

określa położenie matematyczno-
-geograficzne Afryki na podstawie mapy ogólnogeograficznej

wymienia strefy klimatyczne Afryki

wymienia największe rzeki i jeziora Afryki

wymienia czynniki przyrodnicze wpływające na rozwój rolnictwa
w Afryce

wymienia główne uprawy w Afryce

wymienia surowce mineralne Afryki
na podstawie mapy gospodarczej

wskazuje obszary występowania surowców mineralnych na terenie Afryki

wymienia atrakcyjne turystycznie państwa Afryki

określa położenie geograficzne Etiopii

wyjaśnia różnicę między głodem
a niedożywieniem

wymienia państwa w Afryce dotknięte głodem i niedożywieniem

określa położenie geograficzne Kenii

wymienia obiekty turystyczne na terenie Kenii

Uczeń:

omawia cechy ukształtowania powierzchni Afryki

wymienia cechy różnych typów klimatu w Afryce na podstawie klimatogramów

charakteryzuje sieć rzeczną i jeziora Afryki

omawia czynniki przyrodnicze
i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa
w Afryce

charakteryzuje znaczenie hodowli zwierząt w krajach Afryki

przedstawia zróżnicowanie PKB
w różnych państwach Afryki na podstawie analizy danych statystycznych

omawia przemysł wydobywczy w Afryce

wskazuje państwa w Afryce dotknięte problemem głodu i niedożywienia na podstawie mapy tematycznej

analizuje niedożywienie ludności
w Afryce na podstawie wykresu

przedstawia ruch turystyczny Kenii na podstawie analizy danych statystycznych

Uczeń:

omawia wpływ czynników klimatotwórczych na klimat Afryki

omawia rozmieszczenie opadów atmosferycznych w Afryce na podstawie mapy klimatycznej

omawia udział rolnictwa w strukturze zatrudnienia w wybranych państwach Afryki na podstawie wykresu

omawia gospodarkę w strefie Sahelu

omawia cechy gospodarki krajów Afryki na podstawie analizy danych statystycznych

przedstawia nowoczesne działy gospodarki Afryki

omawia rozwój i znaczenie usług
w Afryce

omawia przyczyny niedożywienia ludności w Etiopii

opisuje zmiany w poziomie niedożywienia ludności Etiopii

wymienia obiekty w Kenii wpisane na listę dziedzictwa UNESCO

opisuje walory kulturowe Kenii na podstawie wybranych źródeł informacji

Uczeń:

omawia związek budowy geologicznej Afryki z powstawaniem rowów tektonicznych

wyjaśnia cyrkulację powietrza w strefie międzyzwrotnikowej

omawia przyczyny procesu pustynnienia w strefie Sahelu

omawia typy rolnictwa w Afryce

przedstawia czynniki ograniczające rozwój gospodarki w Afryce

omawia skutki niedożywienia ludności
w Etiopii

omawia bariery ograniczające rozwój turystyki w Afryce

omawia walory przyrodnicze Kenii wpływające na rozwój turystyki

Uczeń:

wyjaśnia istnienie strefowości klimatyczno-roślinno-glebowej
w Afryce

wyjaśnia związki między warunkami przyrodniczymi a możliwościami gospodarowania w strefie Sahelu

ocenia skutki stosowania rolnictwa żarowo-odłogowego i plantacyjnego
w Afryce Zachodniej

przedstawia rolę chińskich inwestycji na kontynencie afrykańskim

przedstawia sposoby walki z głodem ludności Afryki na przykładzie Etiopii

określa związki między warunkami przyrodniczymi i kulturowymi
a rozwojem turystyki na przykładzie Kenii

przedstawia argumenty pomagające przełamywać stereotypy na temat Afryki

III. Ameryka Północna i Ameryka Południowa

Uczeń:

określa położenie geograficzne Ameryki

wymienia nazwy mórz i oceanów oblewających Amerykę Północną
i Amerykę Południową

wymienia największe rzeki Ameryki
i wskazuje je na mapie

wyjaśnia znaczenie terminów: tornado, cyklon tropikalny

wskazuje na mapie Aleję Tornad

wymienia nazwy wybranych cyklonów tropikalnych w XXI wieku

określa położenie geograficzne Amazonii

omawia florę i faunę lasów równikowych

podaje liczbę ludności Ameryki Północnej i Ameryki Południowej
na podstawie wykresu

wymienia główne odmiany człowieka zamieszkujące Amerykę

wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji, aglomeracja, megalopolis

wymienia obszary słabo i gęsto zaludnione w Ameryce Północnej
i Ameryce Południowej i wskazuje je na mapie

wymienia największe miasta
i aglomeracje Ameryki Północnej
i Ameryki Południowej i wskazuje
na mapie

przedstawia położenie geograficzne Kanady na podstawie mapy ogólnogeograficznej

wymienia główne uprawy na terenie Kanady

wskazuje zasięg występowania głównych upraw w Kanadzie na mapie gospodarczej

określa położenie geograficzne Stanów Zjednoczonych

wyjaśnia znaczenie terminów: produkt światowy brutto, technopolia

wymienia główne działy przemysłu
w Stanach Zjednoczonych

wymienia rodzaje usług wyspecjalizowanych w Stanach Zjednoczonych

Uczeń:

wymienia nazwy państw leżących
w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej

podaje główne cechy ukształtowania powierzchni Ameryki

wymienia strefy klimatyczne Ameryki

omawia przyczyny powstawania tornad i cyklonów tropikalnych

podaje główne rejony występowania cyklonów tropikalnych i kierunki ich przemieszczania się

podaje cechy środowiska geograficznego Amazonii

omawia cechy klimatu Amazonii

podaje przyczyny zróżnicowania etnicznego i kulturowego Ameryki

przedstawia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej

analizuje liczbę ludności miejskiej
w ogólnej liczbie ludności państw Ameryki na podstawie mapy tematycznej

przedstawia cechy położenia geograficznego Kanady na podstawie mapy ogólnogeograficznej

omawia ukształtowanie powierzchni Kanady

przedstawia czynniki wpływające na klimat Kanady

omawia strukturę użytkowania ziemi
w Kanadzie na podstawie wykresu

opisuje cechy położenia geograficznego Stanów Zjednoczonych

wymienia czynniki wpływające na rozwój Doliny Krzemowej

omawia strukturę użytkowania ziemi
w Stanach Zjednoczonych na podstawie wykresu

Uczeń:

charakteryzuje budowę geologiczną Ameryki

omawia czynniki klimatyczne wpływające na klimat Ameryki

porównuje strefy klimatyczne ze strefami roślinnymi w Ameryce

charakteryzuje wody powierzchniowe Ameryki na podstawie mapy ogólnogeograficznej

omawia mechanizm powstawania tornad i cyklonów tropikalnych

podaje przyczyny wysokich rocznych sum opadów atmosferycznych
w Amazonii

opisuje piętrowość wilgotnych lasów równikowych w Amazonii

omawia wielkie migracje w historii zasiedlania Ameryki

omawia zmiany liczby ludności
w Ameryce na przestrzeni lat
na podstawie wykresu

omawia rozwój miast Ameryki
na podstawie wybranych źródeł

podaje przykłady megalopolis
w Ameryce i wskazuje je na mapie

podaje przyczyny powstawania slumsów w wielkich miastach na przykładzie Ameryki Południowej

przedstawia zasięg występowania lasów w Kanadzie na podstawie mapy tematycznej

przedstawia miejsce Kanady
w światowym eksporcie wybranych płodów rolnych na podstawie wykresu

omawia znaczenie przemysłu i jego kluczowe działy w Stanach Zjednoczonych

omawia cechy rolnictwa Stanów Zjednoczonych

Uczeń:

wykazuje związek ukształtowania powierzchni z budową geologiczną
w Ameryce

omawia związek stref klimatycznych ze strefami roślinnymi w Ameryce

przedstawia skutki występowania tornad i cyklonów tropikalnych
w Ameryce

omawia ekologiczne następstwa wylesiania Amazonii

podaje kierunki gospodarczego wykorzystania Amazonii

przedstawia sytuację rdzennej ludności w Ameryce

przedstawia negatywne skutki urbanizacji w Ameryce

określa cechy megalopolis w Ameryce Północnej

omawia czynniki wpływające na przebieg północnej granicy upraw
i lasów w Kanadzie

opisuje cechy gospodarstw wielkoobszarowych na terenie Kanady

charakteryzuje wybrane wskaźniki rozwoju gospodarczego Stanów Zjednoczonych

omawia znaczenie usług wyspecjalizowanych w gospodarce Stanów Zjednoczonych

omawia przyczyny marnowania żywności na przykładzie Stanów Zjednoczonych

Uczeń:

ustala prawidłowości w ukształtowaniu powierzchni Ameryki Północnej
i Ameryki Południowej na podstawie map tematycznych

przedstawia sposoby ochrony przed nadchodzącym cyklonem na podstawie wybranych źródeł informacji

przedstawia działania człowieka mające na celu ochronę walorów przyrodniczych Amazonii

omawia skutki zanikania kultur pierwotnych na przykładzie Ameryki Północnej i Ameryki Południowej

opisuje problemy ludności mieszkających w slumsach na podstawie materiałów źródłowych

wykazuje zależność między ukształtowaniem powierzchni, cyrkulacją powietrza, odległością
od morza, prądami morskimi
a przebiegiem północnej granicy upraw i lasów w Kanadzie

omawia cechy charakterystyczne gospodarki Kanady z uwzględnieniem surowców mineralnych, rozwoju przemysłu i handlu

ocenia wpływ przemysłu zaawansowanych technologii na rozwój gospodarki Stanów Zjednoczonych

ocenia rolę Stanów Zjednoczonych
w gospodarce światowej na podstawie analizy danych statystycznych

IV. Australia i Oceania

Uczeń:

określa położenie geograficzne Australii i Oceanii

wymienia największe pustynie Australii na podstawie mapy

wyjaśnia znaczenie terminu basen artezyjski

wymienia endemity w Australii oraz na wyspach Oceanii

przedstawia liczbę ludności i gęstość zaludnienia w Australii na podstawie mapy tematycznej i analizy danych statystycznych

wymienia największe miasta Australii oraz wskazuje je na mapie

Uczeń:

charakteryzuje środowisko przyrodnicze Australii i Oceanii

charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Australii

wymienia strefy klimatyczne w Australii

charakteryzuje wody powierzchniowe Australii

omawia czynniki przyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w Australii

omawia występowanie surowców mineralnych w Australii na podstawie mapy tematycznej

Uczeń:

wymienia cechy charakterystyczne poszczególnych typów klimatu
w Australii na podstawie klimatogramów

omawia strefowość roślinną w Australii na podstawie mapy tematycznej

omawia bariery utrudniające zamieszkanie Australii

charakteryzuje rdzennych mieszkańców Australii

omawia cechy rolnictwa Australii na tle warunków przyrodniczych

przedstawia znaczenie turystyki
w rozwoju gospodarki Australii i Oceanii

Uczeń:

wyjaśnia wpływ położenia Australii
na klimat

omawia zasoby wód artezyjskich i ich rolę w gospodarce Australii

wyjaśnia, dlaczego Australia jest atrakcyjna dla imigrantów

omawia znaczenie przemysłów przetwórczego i zaawansowanych technologii w rozwoju Australii

Uczeń:

wykazuje zależność między klimatem
a zasobami wód powierzchniowych
w Australii

wykazuje zależność pomiędzy rozmieszczeniem ludności a warunkami naturalnymi występującymi w Australii

określa główne cechy gospodarki Australii na tle warunków przyrodniczych

V. Obszary okołobiegunowe

Uczeń:

określa położenie geograficzne obszarów okołobiegunowych

wyjaśnia znaczenie terminów: góra lodowa, pak lodowy, lądolód, lodowce szelfowe, nunataki

wymienia gatunki roślin i zwierząt
na obszarach Arktyki i Antarktyki

wymienia surowce mineralne
na obszarach Arktyki i Antarktyki

wskazuje na mapie Antarktydy położenie polskiej stacji badawczej Henryka Arctowskiego

Uczeń:

wymienia cechy środowiska przyrodniczego obszarów okołobiegunowych

charakteryzuje klimat Arktyki
i Antarktyki

wymienia zagrożenia środowiska naturalnego obszarów polarnych

Uczeń:

opisuje zjawisko dnia polarnego i nocy polarnej na obszarach okołobiegunowych

charakteryzuje ludy zamieszkujące Arktykę oraz warunki ich życia

opisuje warunki życia w polarnej stacji badawczej

Uczeń:

porównuje środowisko przyrodnicze Arktyki i Antarktyki

wyjaśnia, dlaczego Antarktyda jest największą pustynią lodową

prezentuje osiągnięcia polskich badaczy obszarów okołobiegunowych

wyjaśnia status prawny Antarktydy

Uczeń:

omawia zmiany w środowisku przyrodniczym obszarów polarnych

charakteryzuje cele oraz zakres badań prowadzonych w Arktyce
i w Antarktyce na podstawie na podstawie dostępnych źródeł

omawia wkład Polaków w badania obszarów polarnych na podstawie dostępnych źródeł