SZKOŁA PODSTAWOWA W DASZEWIE

Menu

                                                               Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z  języka polskiego w  klasie 4.

 

Zagadnienia

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą oraz:

Ocena dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną oraz:

Ocena bardzo dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą oraz:

Ocena celująca

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą oraz:

Kształcenie literackie i kulturowe - wiersz

Uczeń:

- czyta głośno wiersz,

- wymienia bohaterów wiersza,

- określa osobę mówiącą w wierszu,

- wyjaśnia pojęcie  podmiot liryczny,

- wyjaśnia pojęcie adresat utworu,

- definiuje wers i strofę,

- odtwarza wiersz z pamięci,

- wskazuje rymy, epitety,

- wyjaśnia, czym jest rym,  wers , refren, epitet, ożywienie, porównanie

 

Uczeń:

- czyta wiersz głośno, wyraźnie,

- przedstawia bohaterów utworu,

- przedstawia osobę mówiącą ( podmiot liryczny) w wierszu,

- przedstawia myśli i uczucia osoby mówiącej w wierszu,

- wskazuje adresata utworu,

- wskazuje wers, w którym znajduje się zwrot do adresata,

- odczytuje strofę , dzieląc wyrazy na sylaby,

- wskazuje w tekście wiersza wers, rym, strofę, epitet, porównanie, ożywienie, refren,

- wygłasza wiersz z pamięci,

- określa nastrój wiersza

 

Uczeń:

- czyta wiersz , podkreślając głosem ważne słowa,

- określa temat wiersza,

- określa 2-3 cechy bohaterów wiersza i podmiotu lirycznego,

- opowiada w 2-3 zdaniach o sytuacji przedstawionej w wierszu,

- wypisuje z wiersza przykłady rymów,

- porównuje rytm w dwóch dowolnie wybranych strofach,

- wygłasza z pamięci wiersz w odpowiednim tempie, z prawidłową dykcją,

- wymienia uczucia, jakie wyraża utwór

 

Uczeń:

- czyta wiersz, stosując odpowiednie tempo i intonację,

- opowiada w ciekawy sposób o sytuacji przedstawionej w wierszu, a także o bohaterze wiersza, podmiocie lirycznym i ich uczuciach,

- opisuje zachowanie bohaterów utworu i wyraża swoją opinię na ten temat,

- porównuje doświadczenia bohaterów z własnymi,

- opisuje adresata utworu,

- nazywa uczucia, jakie wyraża utwór i wskazuje odpowiednie cytaty,

- wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu,

- deklamuje wiersz, odpowiednio modulując głos i dokonując interpretacji głosowej,

- proponuje własne epitety,

- wskazuje w tekście ożywienie oraz  porównanie i wyjaśnia ich funkcję,

- wyjaśnia, na czym polega rytm utworu,

- objaśnia znaczenie wyrazów nieużywanych współcześnie

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze wiersza,

- tworzy poetyckie określenia dla elementów świata przedstawionego na zdjęciach,

- wymyśla własne przykłady ożywienia,

- układa porównania opisujące zjawiska przyrody, np. deszcz, zachód słońca, tęczę,

- układa własne propozycje wyrazów rymujących się,

- omawia wyczerpująco sytuację przedstawioną w wierszu i odwołuje się do własnych doświadczeń,

- określa nastrój i uzasadnia swoją wypowiedź, odwołując się do elementów utworu,

- rysuje ilustrację do wybranego fragmentu wiersza ( przekład intersemiotyczny)

-prezentuje historie powstania polskiego hymnu państwowego oraz wyjaśnia , kim byli : J.H. Dąbrowski, S. Czarniecki, N. Bonaparte,

- przygotowuje dla rówieśników z innego kraju interesujące informacje o Polsce w wybranej formie ( plakat, film, prezentacja)

- porównuje legendę o panu Twardowskim z utworem ,,Pani Twardowska” A. Mickiewicza

Kształcenie literackie i kulturowe - proza

 

 

 

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno

- wymienia bohaterów utworu,

- wymienia wydarzenia przedstawione w utworze,

- definiuje pojęcie narratora,

- określa narratora,

- określa, czym jest  opowiadanie i wymienia jego części,

- opowiada ustnie, zachowując kolejność wydarzeń,

- definiuje legendę,

- rozróżnia wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

- definiuje , czym jest baśń,

- wymienia tytuły znanych baśni, 

- rozpoznaje najbardziej znanych bohaterów baśni,

- wymienia najbardziej znanych autorów baśni ( Andersen, bracia Grimm, Perrault)

- nazywa uczucia: smutek, rozpacz, żal, samotność, tęsknota

 

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno i cicho,

- czyta z podziałem na role,

- wyszukuje w tekście określone informacje,

- przedstawia bohaterów utworu,

- wskazuje postacie fantastyczne i realistyczne,

- przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

- formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

-podaje nazwy określające narratora uczestniczącego w wydarzeniach i nieuczestniczącego w wydarzeniach,

- wymienia charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni,

- opowiada ustnie zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję wypowiedzi,

- wskazuje wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

- wymienia  miejsce realistyczne występujące w legendzie,

- opowiada swoją ulubioną baśń,

- rozpoznaje charakterystyczne cechy wywiadu

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno, wyraźnie z odpowiednią artykulacją i uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych oraz cicho,

- określa temat tekstu, np. artykułu,

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

- określa 2-3 cechy bohatera,

- przedstawia sytuację, w której znalazł się bohater,

- określa osobę opowiadającą o wydarzeniach,

- wyraża w 2-3 zdaniach swoją opinię o lekturze,

- wskazuje w tekście dwie charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni,

- prezentuje najbardziej znanych bohaterów baśni Andersena, braci Grimm, Perraulta

 

Uczeń:

-czyta ze zrozumieniem głośno, stosując odpowiednie tempo i intonację,

- opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

- określa cechy bohaterów utworu i ich relacje,

- przedstawia swoją opinię o bohaterach  i ich zachowaniu,

- porównuje doświadczenia bohatera z własnymi,

- porównuje opisywane w tekście miejsca ze znanymi mu z własnego życia,

- wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu, puentę, itp.

- wskazuje w tekście charakterystyczne cechy opowiadania,

- wyjaśnia morał płynący z opowieści, baśni, itp.

- rozpoznaje czytany utwór jako legendę i wskazuje w nim charakterystyczne cechy legendy,

-  rozpoznaje czytany utwór jako baśń i wskazuje w nim charakterystyczne cechy baśni,

- prezentuje najbardziej znanych autorów baśni: Andersena, braci Grimm, Perraulta i ich twórczość,

- opowiada w ciekawy sposób ulubioną baśń

 

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze, a w przypadku autorów lektur obowiązkowych także o  innych utworach autora,

- wyjaśnia pojęcia występujące w tekście,

- samodzielnie formułuje zasady dobrego zachowania,

- przedstawia pomysły na spędzanie wolnego czasu,

- układa własne anagramy,

- opowiada w ciekawy sposób o własnych doświadczeniach i uczuciach, związanych z tematyką poznanych tekstów,

- przygotowuje w wybranej formie (plakat, film, prezentacja) interesujące informacje o swojej szkole dla rówieśników z innych krajów,

- wypowiada się w wyczerpujący sposób na temat wydarzeń przedstawionych w tekście, odwołując się do znajomości całej lektury,

- opisuje ustnie elementy świata przedstawionego i wyjaśnia, na czym polega ich wyjątkowość,

- wymienia legendy związane z regionem, w którym mieszka,

- w sposób interesujący opowiada jedną z legend związanych z regionem, w którym mieszka,

- wyjaśnia znaczenie powiedzeń i przysłów,

- wyjaśnia przyczyny popularności baśni,

- przygotowuje pytania i zadania dla uczestników szkolnego konkursu czytelniczego ,,W świecie baśni”,

- rysuje ilustracje do baśni i przygotowuje teatrzyk kamishibai,

- proponuje inny tytuł dla fragmentu tekstu,

- zbiera informacje i opowiada o działalności Fundacji Mam Marzenie

Kształcenie literackie i kulturowe - komiks

 

Uczeń:

- odczytuje dialogi w dymkach,

- wymienia bohaterów komiksu,

- wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

- rozpoznaje najbardziej znanych bohaterów komiksów,

- podaje tytuł swojego ulubionego komiksu

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem komiks,

- przedstawia bohaterów komiksu,

- wskazuje 2-3 charakterystyczne cechy komiksu,

- przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

-wymienia najbardziej znanych autorów i bohaterów komiksów,

- przedstawia w 2-3 zdaniach swój ulubiony komiks

 

Uczeń:

- opowiada treść komiksu,

- określa 2-3 cechy bohaterów komiksu,

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

- wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

- określa początki sztuki komiksowej w Polsce,

- przedstawia najbardziej znanych bohaterów komiksów

 

Uczeń:

- opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

- opisuje magiczne przedmioty,

- odczytuje uczucia przedstawione na rysunkach

- określa początki sztuki komiksowej w Polsce i na świecie,

- prezentuje najbardziej znanych autorów komiksów

- prezentuje ulubiony komiks

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze komiksu,

- wyczerpująco wypowiada się na temat wydarzeń przedstawionych w komiksie, odwołując się do znajomości całej lektury,

- tworzy własny komiks z poznanymi bohaterami

Kształcenie literackie i kulturowe - dzieło sztuki: obraz

 

Uczeń:

- wymienia kolory znajdujące się na obrazie,

- wymienia przedmioty i postacie występujące na obrazie,

- wymienia elementy pejzażu przedstawione na obrazie

Uczeń:

- prezentuje elementy przedstawione na obrazie,

- wymienia elementy realistyczne i fantastyczne występujące na obrazie,

- określa czas i miejsce sytuacji przedstawionej na obrazie,

- odróżnia pejzaż od portretu i martwej natury

Uczeń:

- określa dominujące na obrazie kolory, 

- opisuje sytuację przedstawioną na obrazie,

- określa źródło światła i ruch,

- nazywa emocje, które mogą odczuwać postacie z obrazu,

- określa nastrój, jaki wywołuje obraz

Uczeń:

- opisuje pierwszy i drugi plan obrazu,

- opowiada w kilku zdaniach  o sytuacji przedstawionej na obrazie,

- opisuje umieszczone na obrazie elementy,

- proponuje tematy rozmów postaci przedstawionych na obrazie

Uczeń:

- określa nastrój obrazu i uczucia, jakie wywołuje oraz uzasadnia swoją wypowiedź,

- przedstawia własne zdanie na temat sytuacji z obrazu,

- omawia elementy sztuki plastycznej: plan, barwy, kompozycję, światło, ruch,

- dokonuje przekładu intersemiotycznego: wymyśla i opowiada historię, która mogłaby się wydarzyć w miejscu ukazanym na obrazie

Kształcenie literackie i kulturowe -dramat i spektakl teatralny

 

Uczeń:

- czyta głośno ze zrozumieniem tekst dramatyczny z podziałem na role,

- wymienia bohaterów utworu,

- wymienia najważniejsze wydarzenia,

- rozróżnia wydarzenia i postacie fantastyczne od realistycznych,

- określa, czym jest dramat,

- wymienia osoby tworzące spektakl teatralny

 

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem i odpowiednią artykulacją oraz uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych,

- przedstawia bohaterów, miejsce i czas wydarzeń,

- formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

- wskazuje wydarzenia oraz postacie realistyczne i fantastyczne,

- wskazuje tekst główny i tekst poboczny,

- przedstawia osoby tworzące spektakl teatralny i opisuje ich pracę,

- przedstawia 2-3 zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

- wskazuje dialog i monolog,

- wskazuje elementy plakatu teatralnego

Uczeń:

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach występujących w utworze,

- określa cechy dramatu,

- określa cechy osób wykonujących zawody związane z teatrem,

- opowiada w kilku zdaniach o swojej wizycie w teatrze, używając słownictwa związanego z teatrem,

- odczytuje informacje z plakatu teatralnego,

- określa cechy dramatu ( podział na akty i sceny)

 

 

Uczeń:

- w ciekawy sposób opowiada o wydarzeniach występujących w utworze,

- określa cechy bohaterów,

- opisuje bohaterów,

- wyraża swoją opinię o bohaterach i ich zachowaniu,

- określa cechy dramatu (tekst główny i tekst poboczny, podział na akty i sceny),

- przedstawia morał płynący z przedstawienia,

- opowiada w ciekawy sposób o swojej wizycie w teatrze , swobodnie używając słownictwa związanego z teatrem,

- przedstawia zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

- planuje grę aktorską i projektuje dekoracje, kostiumy i  rekwizyty do przedstawienia

 

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze,

- pracując w grupie planuje scenografię, rekwizyty, kostiumy, ruch sceniczny,

- pracując w grupie przygotowuje inscenizację przedstawienia,

- wypowiada się o swoich wrażeniach z ostatnio obejrzanego przedstawienia teatralnego,

- wymyśla sposoby wykorzystania różnych przedmiotów codziennego użytku w teatrze,

- wymienia kilka nazwisk współczesnych twórców teatralnych,

- przygotowuje plakat teatralny do szkolnego przedstawienia dowolnej baśni

Kształcenie literackie i kulturowe- historia ksiązki, karta katalogowa rodzaje katalogów bibliotecznych.

Samokształcenie

Uczeń:

- wymienia osoby tworzące ksiązki i wskazuje je na rysunku,

- wymienia, co znajduje się w księgozbiorze podręcznym,

- określa , czym jest katalog biblioteczny,

- wymienia zasady zachowania się w bibliotece,

- określa, czym jest karta katalogowa i wymienia jej najważniejsze elementy

 

Uczeń:

- opisuje pracę poszczególnych osób tworzących książki,

- wymienia rodzaje katalogów bibliotecznych,

- przestrzega zasad zachowania się w bibliotece,

Uczeń:

- określa cechy osób wykonujących zawody związane z tworzeniem książek,

- opowiada w kilku zdaniach , jak powstaje książka

- rozróżnia rodzaje katalogów bibliotecznych,

- wybiera katalog biblioteczny odpowiedni w określonej sytuacji,

- odnajduje w książce informacje potrzebne do przygotowania karty katalogowej

Uczeń:

- opowiada w interesujący sposób, jak powstaje książka,

- opisuje budowę ksiązki, posługując się odpowiednim słownictwem (strona tytułowa, grzbiet ksiązki, itp.),

- korzysta z katalogu bibliotecznego przy szukaniu książek i materiałów,

- znajduje wskazane informacje w karcie katalogu internetowego

Uczeń:

- samodzielnie wyszukuje informacje w różnych źródłach i przygotowuje prezentację przedstawiającą wybrany zawód związany z procesem powstawania książki,

- swobodnie korzysta z katalogu bibliotecznego oraz z katalogu internetowego przy szukaniu książek i materiałów

 

Samokształcenie

Uczeń:

- wyszukuje wyrazy bliskoznaczne w słowniku synonimów,

- wyszukuje wyrazy w słowniku języka polskiego i słowniku ortograficznym,

- wyszukuje w bibliotece lub internecie potrzebne informacje

- czyta lektury uzupełniające i przygotowuje ich prezentację

Uczeń:

- odczytuje wyrazy i definicje wyrazów ze zrozumieniem

Uczeń:

- odczytuje skróty i oznaczenia słownikowe

Uczeń:

- trafnie dobiera wyrazy bliskoznaczne,

- podejmuje próby korzystania z internetowych wersji słowników,

- sporządza notatkę na podstawie samodzielnie wyszukanych informacji

Uczeń:

- samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika synonimów, słownika języka polskiego i słownika ortograficznego wersji papierowej a także korzysta z ich wersji internetowych

 

Pisanie form wypowiedzi

 

- kartka z życzeniami lub pozdrowieniami

Uczeń:

- poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

- podejmuje próbę napisania życzeń lub pozdrowień

Uczeń:

- poprawnie zapisuje adres ,

- redaguje życzenia lub pozdrowienia według wzoru

Uczeń:

- stosuje zwroty do adresata,

- redaguje życzenia lub pozdrowienia

Uczeń:

- redaguje życzenia lub pozdrowienia odpowiednie do sytuacji i adresata,

- wskazuje różnice między SMS-em a kartka pocztową

 

Uczeń:

- redaguje poprawnie pod względem językowym, ortograficznym i kompozycyjnym kartkę pocztową z życzeniami lub pozdrowieniami w związku z określoną sytuacją

Pisanie form wypowiedzi

 

- list

Uczeń:

- poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

- wymienia elementy listu,

- podejmuje próbę napisania listu

Uczeń:

- stosuje zwrot do adresata,

- redaguje list według wzoru

 

Uczeń:

- stosuje zwroty do adresata,

- stosuje zwroty grzecznościowe,

- redaguje list do kolegi

Uczeń:

- stosuje różne zwroty do adresata,

- dzieli tekst na akapity,

- redaguje list do określonego adresata na podany temat

Uczeń:

- samodzielnie zgodnie z wymogami tej formy wypowiedzi redaguje poprawny i wyczerpujący temat list

Pisanie form wypowiedzi

 

- notatka

Uczeń:

- określa, czym jest notatka i wymienia różne sposoby notowania,

Uczeń:

- odróżnia różne sposoby notowania,

- notuje ważne informacje w formie krótkiego tekstu i punktów

Uczeń:

- wybiera z tekstu ważne informacje,

- notuje w formie krótkiego tekstu, punktów, schematu i tabeli

Uczeń:

- sporządza notatkę w określonej formie,

- wybiera sposób zanotowania

Uczeń:

- trafnie wybiera najlepszą formę notatki i samodzielnie ją redaguje, zgodnie z wymogami tej formy,

- odczytuje skróty: wg, nr, np., ok., m.in., r. , w. i posługuje się nimi w notatkach

Pisanie form wypowiedzi

 

- opis przedmiotu

Uczeń:

- wymienia najważniejsze elementy opisu przedmiotu,

- podaje wyrazy opisujące wygląd przedmiotu,

- opisuje w 2-3 zdaniach wygląd, wielkość, kształt, kolor przedmiotu

Uczeń:

- wyszukuje w tekście informacje na temat wyglądu przedmiotu,

- redaguje według wzoru opis przedmiotu

Uczeń:

- redaguje opis przedmiotu

Uczeń:

- stosuje w wypowiedzi pisemnej

odpowiednią kompozycję,

- wydziela akapity

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi formy wypowiedzi, redaguje poprawny i wyczerpujący temat opis przedmiotu, unikając powtórzeń

Pisanie form wypowiedzi

 

- plan wydarzeń

Uczeń:

- określa, czym jest ramowy i szczegółowy plan wydarzeń

Uczeń:

- porządkuje według chronologii plan ramowy wydarzeń

Uczeń:

- redaguje odtwórczy plan ramowy wydarzeń,

- przekształca czasowniki w rzeczowniki nazywające czynności

Uczeń:

- rozbudowuje plan ramowy w plan szczegółowy,

- stosuje odpowiedni układ graficzny

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi tej formy , redaguje poprawny ramowy i szczegółowy plan wydarzeń , unikając powtórzeń

Pisanie form wypowiedzi

 

- opowiadanie

twórcze i odtwórcze, baśń, legenda

Uczeń:

- określa , czym są opowiadanie, baśń i legenda i wymienia ich części,

- podejmuje próbę pisania opowiadania, baśni, legendy, zachowując kolejność wydarzeń

Uczeń:

- pisze opowiadanie, baśń, legendę, zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję,

- redaguje opowiadanie, baśń, legendę,  zgodnie z planem

Uczeń:

- pisze poprawne opowiadanie, baśń, legendę,  pod względem chronologii i kompozycji , popełniając nieliczne błędy językowe i w zakresie zapisu

Uczeń:

- pisze poprawne opowiadanie odtwórcze i twórcze, baśń, legendę,  wydzielając akapity

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami gatunku pisze poprawne opowiadanie, baśń, legendę,  unikając powtórzeń, z urozmaiconą narracją

Pisanie form wypowiedzi

 

- zaproszenie,

- podziękowanie,

- ogłoszenie

Uczeń:

- wymienia najważniejsze elementy zaproszenia, podziękowania, ogłoszenia,

- podejmuje próbę napisania zaproszenia, podziękowania lub ogłoszenia

Uczeń:

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie lub podziękowanie według wzoru,

- poprawnie zapisuje datę i miejsce wydarzenia

Uczeń:

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie lub podziękowanie

- stosuje zwroty do adresata i charakterystyczne sformułowania,

- stosuje zwroty grzecznościowe,

- pisze krótko, zwięźle, konkretnie

Uczeń :

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie lub podziękowanie, uwzględniając konieczne elementy,

- stosuje odpowiednią kompozycję i układ graficzny

Uczeń :

-samodzielnie i poprawnie redaguje zaproszenie, ogłoszenie lub podziękowanie,  nadając mu ciekawą formę

Pisanie form wypowiedzi

- dialog

Uczeń:

- wskazuje dialog w tekście,

- podejmuje próbę napisania dialogu

Uczeń:

- uzupełnia dialog odpowiednimi znakami interpunkcyjnymi

Uczeń:

- pisze dialog na zadany temat,

- dobiera synonimy do czasowników: powiedzieć, mówić

Uczeń:

- poprawnie redaguje dialog na określony temat, unikając powtórzeń

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami gatunku redaguje  dialog stosując bogate słownictwo i poprawna znaki interpunkcyjne

Nauka o języku

- fonetyka

Uczeń:

- wymienia litery w kolejności alfabetycznej,

- dzieli wyrazy na sylaby

Uczeń:

- porządkuje wyrazy w kolejności alfabetycznej,

- poprawnie dzieli wyrazy na sylaby,

- odróżnia głoski od liter

Uczeń:

- określa liczbę liter i głosek w podanych wyrazach,

- poprawnie przenosi wyrazy do następnej linii,

- odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

- bezbłędnie odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

- wykorzystuję tę wiedzę w poprawnym i sprawnym  korzystaniu ze słowników i katalogów

Nauka o języku

- akt komunikacji

Uczeń:

- wskazuje nadawcę i odbiorcę komunikatu,

- odczytuje najczęściej występujące znaki graficzne i symbole

- nazywa zwroty grzecznościowe

Uczeń:

- odróżnia komunikaty słowne, graficzne i dźwiękowe,

- odczytuje znaki graficzne i symbole,

- poprawnie posługuje się zwrotami grzecznościowymi

Uczeń:

- odczytuje informacje przekazywane za pomocą gestów i mimiki

Uczeń:

- przekazuje określone informacje za pomocą odpowiednich gestów i mimiki

Uczeń:

- projektuje znaki graficzne przekazujące określone informacje

 

Nauka o języku- znaki interpunkcyjne

Uczeń:

- wskazuje znaki interpunkcyjne: kropkę, pytajnik, wykrzyknik, cudzysłów,

- stosuje te znaki w wypowiedzeniach,

- wymienia zasady użycia przecinka przed spójnikami i w zdaniu

Uczeń:

- poprawnie stosuje te znaki w redagowanych rzez siebie tekstach,

- stosuje zasady użycia przecinka przed podanymi spójnikami, stawia przecinek miedzy wyrazami stanowiącymi wyliczenie,

- zapisuje tytuły utworów w cudzysłowach,

- zna zasady stosowania kursywy w tekście pisanym na komputerze

Uczeń:

- stosuje poprawną odmianę rzeczowników nazywających znaki interpunkcyjne ( zwłaszcza rzeczownika ,,cudzysłów”)

Uczeń:

- określa różnice w treści zdania w zależności od zastosowanego znaku interpunkcyjnego,

- stosuje kursywę zamiennie z cudzysłowem w tekście pisanym na komputerze

Uczeń:

- redaguje własne teksty złożone z różnych rodzajów zdań i poprawnie stosuje znaki interpunkcyjne

Nauka o języku – części mowy

rzeczownik,

przymiotnik,

czasownik,

przysłówek,

przyimek,

spójnik

Uczeń:

- wskazuje rzeczownik,

- podaje liczby, rodzaj i przypadek rzeczownika

- wskazuje przymiotnik,

- podaje liczby, przypadki, osoby  i rodzaje przymiotnika

- wskazuje czasowniki,

- podaje liczby, rodzaje i osoby czasownika,

- wskazuje czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

- określa bezokolicznik jak formę nieosobową czasownika,

- wskazuje przysłówki wśród innych części mowy,

- wskazuje przyimki wśród innych części mowy,

- wskazuje spójniki wśród innych części mowy

Uczeń:

- określa rodzaj rzeczownika,

- odmienia rzeczownik przez liczby i przypadki

- odmienia przymiotnik przez liczby i przypadki,

- wypisuje z tekstu rzeczowniki wraz z określającymi je przymiotnikami,

- odmienia czasowniki przez liczby, rodzaje i osoby,

- odróżnia czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

- rozpoznaje bezokolicznik

- określa rodzaj czasownika,

- wyszukuje przysłówki w tekście,

- rozpoznaje przysłówki pochodzące od przymiotników,

- wyszukuje przyimki w tekście,

- wskazuje wyrażenia przyimkowe,

- wyszukuje spójniki w tekście

Uczeń:

- stosuje rzeczowniki w odpowiednich formach,

- stosuje przymiotniki w odpowiednich formach,

- odróżnia przymiotniki w rodzaju męskoosobowym i niemęskoosobowym,

- stosuje czasowniki w odpowiednich formach,

- określa osobę, liczbę i rodzaj czasownika,

- odróżnia formę osobową od nieosobowej,

- tworzy przysłówki od przymiotników,

- posługuje się przysłówkami w zdaniu,

- rozpoznaje wyrażenia przyimkowe,

- uzupełnia wypowiedź pisemną odpowiednimi spójnikami

Uczeń:

- określa przypadek i liczbę danego rzeczownika,

- określa przypadek, rodzaj i liczbę danego przymiotnika,

- określa rodzaj przymiotnika w liczbie pojedynczej i mnogiej,

- poprawnie stosuje czasowniki w różnych rodzajach,

- tworzy poprawne formy trudnych czasowników,

- określa osobę, rodzaj i liczbę danego czasownika,

- używa bezokoliczników w wypowiedzi

- przekształca teksty pisane w czasie teraźniejszym na teksty pisane w czasie przeszłym lub przyszłym,

- stosuje formy prostą i złożoną czasowników w czasie przyszłym,

- określa znaczenie przysłówków w zdaniu,

- dostrzega związek między przysłówkiem a czasownikiem,

- określa znaczenie przyimków w zdaniu,

- rozróżnia wyrażenia przyimkowe wskazujące na miejsce i wskazujące na czas,

- określa znaczenie spójników w zdaniu

 

Uczeń:

- rozpoznaje rodzaj rzeczowników sprawiających trudności (np. pomarańcza)

- poprawnie używa różnych form rzeczowników i przymiotników, a w razie wątpliwości korzysta ze słownika

- opisuje szkolnego kolegę , używając przymiotników,

- używa poprawnego sformułowania ubieram się w płaszcz

- odróżnia w formach osobowych czasowników formę złożoną czasu przyszłego z bezokolicznikiem od formy złożonej z dwóch czasowników,

- redaguje tekst z wykorzystaniem różnych , celowo dobranych przysłówków,

- redaguje tekst z wykorzystaniem wyrażeń przyimkowych,

- redaguje tekst z wykorzystaniem spójników

Nauka o języku- części zdania podmiot i orzeczenie

Uczeń:

- podaje nazwy głównych części zdania

Uczeń:

- wskazuje podmiot jako wykonawcę czynności

- wskazuje orzeczenie jako określenie czynności lub stanu

Uczeń:

- wskazuje podmiot i orzeczenie w podanych zdaniach

Uczeń:

- rozpoznaje główne części zdania w tekście

 

Nauka o języku – zdanie i równoważnik zdania,

- zdania pojedyncze i złożone,

- zdanie pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte,

- zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące

Uczeń:

- określa, czym jest równoważnik zdania

- odróżnia zdanie pojedyncze od złożonego,

- odróżnia zdanie pojedyncze nierozwinięte od zdania pojedynczego rozwiniętego,

- rozróżnia zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące

Uczeń:

- odróżnia zdanie od równoważnika zdania,

- wskazuje zdania składowe w zdaniu złożonym,

- wskazuje grupę podmiotu i grupę orzeczenia w zdaniu pojedynczym rozwiniętym,

- buduje poprawnie zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące

Uczeń:

- przekształca równoważniki zdania w zdania,

- układa zdania złożone ze zdań pojedynczych,

- rozwija zdania nierozwinięte w zdania rozwinięte,

- przekształca zdania oznajmujące w pytające

Uczeń:

- przekształca zdania w równoważniki zdania i odwrotnie,

- stosuje odpowiednie spójniki, łączące zdania pojedyncze w zdania złożone,

- buduje zdania pojedyncze rozwinięte,

- przekształca zdania rozkazujące tak, by wyrażały prośbę

Uczeń:

- stosuje poprawnie różne rodzaje zdań w zależności od zamierzonego celu

Nauka o języku- zasady ortograficzne

Uczeń:

- wymienia zasady ortograficzne pisowni ó i u,

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na      –ów, -ówka, -ówna,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na –arz, -erz, -mistrz, -mierz,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni ch i h,

- zapisuje poprawnie wyrazy z ch na końcu wyrazu,

- wymienia zasady pisowni nie z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów, a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

- wymienia zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

Uczeń:

- stosuje zasady ortograficzne pisowni ó i u,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z ó wymiennym,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy z ż po l, ł, r, n,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni ch i h,

- poprawnie zapisuje wyrazy z h w środku wyrazu,

- stosuje zasady pisowni nie z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów,a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

- stosuje  zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

 

Uczeń:

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na : -uj, -uje, -unek, -us, -usz, -uch, -ura, -ulec,

- korzysta ze słownika ortograficznego,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż wymiennym,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z h wymieniającym się na g, z, ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy z przeczeniem nie ,

- poprawnie zapisuje imiona , nazwiska, przydomki, przezwiska, tytuły książek, filmów, programów, dzieł sztuki,

- poprawnie zapisuje nazwy państw,miast, dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów,

miast, dzielnic i wsi

 

Uczeń:

- poprawnie zapisuje wyrazy z ó niewymiennym,

- poprawnie zapisuje wyjątki w pisowni rz po spółgłoskach,

- poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż niewymiennym,

- zapisuje poprawnie wyrazy z h niewymiennym,

- poprawnie zapisuje małą literą przymiotniki utworzone od nazw własnych

Uczeń:

- samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika ortograficznego,

- poprawnie zapisuje wszystkie wyrazy z trudnością ortograficzną ó, u, rz, ż, ch, h

- układa krótkie, zabawne historyjki, używając wyrazów z trudnością ortograficzną

- zapisuje poprawnie wszystkie podane wyrazy z trudnością ortograficzną związaną z zasadą pisowni przeczenia  nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami,

- poprawnie zapisuje wszystkie podane wyrazy – według zasad pisowni małą i wielką literą omawianych na lekcji

 

 

 

                                                               Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z  języka polskiego w  klasie 5.

 

Zagadnienia

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą oraz:

Ocena dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną oraz:

Ocena bardzo dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą oraz:

Ocena celująca

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą oraz:

Kształcenie literackie i kulturowe - wiersz

Uczeń:

- czyta głośno wiersz,

- wymienia bohaterów wiersza,

- określa osobę mówiącą w wierszu,

- wyjaśnia pojęcie  podmiot liryczny,

- wyjaśnia pojęcie adresat utworu,

- definiuje wers i strofę,

- odtwarza wiersz z pamięci,

- wskazuje rymy, epitety,

- wyjaśnia, czym jest rym,  wers , refren, epitet, ożywienie, porównanie, pytanie retoryczne, przenośnia, piosenka

- potrafi zdefiniować piosenkę

Uczeń:

- czyta wiersz głośno, wyraźnie,

- przedstawia bohaterów utworu,

- przedstawia osobę mówiącą ( podmiot liryczny) w wierszu,

- przedstawia myśli i uczucia osoby mówiącej w wierszu,

- wskazuje adresata utworu,

- wskazuje wers, w którym znajduje się zwrot do adresata,

- odczytuje strofę , dzieląc wyrazy na sylaby,

- wskazuje w tekście wiersza wers, rym, strofę, epitet, porównanie, ożywienie, refren, pytanie retoryczne, przenośnię,

- wygłasza wiersz z pamięci,

- określa nastrój wiersza

-potrafi wskazać cechy piosenki

 

Uczeń:

- czyta wiersz , podkreślając głosem ważne słowa,

- określa temat wiersza,

- określa 2-3 cechy bohaterów wiersza i podmiotu lirycznego,

- opowiada w 2-3 zdaniach o sytuacji przedstawionej w wierszu,

- wypisuje z wiersza przykłady rymów,

- porównuje rytm w dwóch dowolnie wybranych strofach,

- wygłasza z pamięci wiersz w odpowiednim tempie, z prawidłową dykcją,

- wymienia uczucia, jakie wyraża utwór

-wskazuje w tekście wiersza wers, rym, strofę, epitet, porównanie, ożywienie, refren, pytanie retoryczne, przenośnię,

- określa nastrój wiersza

- potrafi określić cechy piosenki

 

Uczeń:

- czyta wiersz, stosując odpowiednie tempo i intonację,

- opowiada w ciekawy sposób o sytuacji przedstawionej w wierszu, a także o bohaterze wiersza, podmiocie lirycznym i ich uczuciach,

- opisuje zachowanie bohaterów utworu i wyraża swoją opinię na ten temat,

- porównuje doświadczenia bohaterów z własnymi,

- opisuje adresata utworu,

- nazywa uczucia, jakie wyraża utwór i wskazuje odpowiednie cytaty,

- wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu,

- deklamuje wiersz, odpowiednio modulując głos i dokonując interpretacji głosowej,

- proponuje własne epitety,

- wskazuje w tekście ożywienie, przenośnię, pytanie retoryczne oraz  porównanie i wyjaśnia ich funkcję,

- wyjaśnia, na czym polega rytm utworu,

- objaśnia znaczenie wyrazów nieużywanych współcześnie

• wyjaśnić różnice między wierszem a piosenką

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze wiersza,

- tworzy poetyckie określenia dla elementów świata przedstawionego na zdjęciach,

- wymyśla własne przykłady ożywienia i przenośni,

- układa pytania retoryczne i porównania opisujące zjawiska przyrody,

- układa własne propozycje wyrazów rymujących się,

- omawia wyczerpująco sytuację przedstawioną w wierszu i odwołuje się do własnych doświadczeń,

- określa nastrój i uzasadnia swoją wypowiedź, odwołując się do elementów utworu,

- rysuje ilustrację do wybranego fragmentu wiersza ( przekład intersemiotyczny)

 

- potrafi zredagować prostą piosenką

-określa funkcję pytań retorycznych w wierszu

Kształcenie literackie i kulturowe – proza

 

i

 

publicystyka

 

 

 

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno

- wymienia bohaterów utworu,

- wymienia wydarzenia przedstawione w utworze,

- definiuje pojęcie narratora,

- określa narratora,

- określa, czym jest  opowiadanie i wymienia jego części,

- opowiada ustnie, zachowując kolejność wydarzeń,

- definiuje legendę, baśń i mit

- rozróżnia wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

- wymienia najbardziej znanych autorów baśni

-wymiania bogów greckich

- wymienia atrybuty bogów greckich, nazywa uczucia: smutek, rozpacz, żal, samotność, tęsknota

 - wymienia mity omawiane podczas zajęć(o Korze, Syzyfie, Heraklesie, Ariadnie i Ikarze)

 

 

 

-definiuje powieść przygodową

- definiuje nowelę

-definiuje punkt kulminacyjny

-określa, czym jest puenta

- wymienia najważniejsze wydarzenia przedstawione w utworze nawiązującym do historii Polski,

- definiuje tekst publicystyczny,

-definiuje gazetę i czasopismo

-wymienia swoje ulubione czasopismo

- potrafi odczytać tytuł, numer i datę wydania,

- wymienia osoby tworzące gazety i czasopisma

-określić, czym są nagłówek, lid

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno i cicho,

- czyta z podziałem na role,

- wyszukuje w tekście określone informacje,

- przedstawia bohaterów utworu,

- wskazuje postacie fantastyczne i realistyczne,

- przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

- formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

-podaje nazwy określające narratora uczestniczącego w wydarzeniach i nieuczestniczącego w wydarzeniach,

- wymienia charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni,

- opowiada ustnie zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję wypowiedzi,

- wskazuje wydarzenia i postacie realistyczne i fantastyczne,

- wymienia  miejsce realistyczne występujące w micie,

- opowiada swój ulubiony mit

- zna treść mitów omawianych podczas lekcji

-wymienia cechy powieści przygodowej

- wymienia charakterystyczne cechy noweli’

- zna wydarzenia z historii Polski przedstawione w utworze,

- podaje skojarzenia związane z historią Polski w okresie

 II wojny światowej,

- wskazuje tekst publicystyczny

- wskazuje rodzaje prasy ze względu na częstotliwość ukazywania się

-poprawnie zapisuje tytuły czasopism

-wskazuje w wybranym artykule nagłówek, lid, fakty, opinie

 

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem głośno, wyraźnie z odpowiednią artykulacją i uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych oraz cicho,

- określa temat tekstu, np. artykułu,

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

- określa 2-3 cechy bohatera,

- przedstawia sytuację, w której znalazł się bohater,

- określa osobę opowiadającą o wydarzeniach,

- wyraża w 2-3 zdaniach swoją opinię o lekturze,

- wskazuje w tekście dwie charakterystyczne cechy opowiadania, legendy, baśni i mitu

- zna najbardziej znanych bohaterów mitów

- opisuje Olimp i jego mieszkańców

- rozróżnia mity omawiane podczas zajęć,

- określa tekst jako powieść przygodową

- wskazuje w tekście 2 charakterystyczne cechy noweli

-wskazuje w utworze punkt kulminacyjny

-wskazuje w utworze puentę,

- wyjaśnia kontekst historyczny utworu i podaje skojarzenia związane z historią Polski w okresie

 II wojny światowej,

- odróżnia tekst publicystyczny od tekstu literackiego,

- odróżnia fakty od opinii,

- poprawnie zapisuje tytuły czasopism

-wskazuje w wybranym artykule nagłówek, lid, fakty, opinie

 

 

Uczeń:

- odróżnia narrację pierwszoosobową od trzecioosobowej

-wyraża swój sąd o bohaterach i ich zachowaniu

-określa uczucia bohaterów

- bierze aktywny udział w rozmowie

-czyta ze zrozumieniem głośno, stosując odpowiednie tempo i intonację,

- opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

- określa cechy bohaterów utworu i ich relacje,

- przedstawia swoją opinię o bohaterach  i ich zachowaniu,

- porównuje doświadczenia bohatera z własnymi,

- porównuje opisywane w tekście miejsca ze znanymi mu z własnego życia,

- wyjaśnia, jak rozumie przesłanie utworu, puentę, itp.

- wskazuje w tekście charakterystyczne cechy opowiadania,

- wyjaśnia morał płynący z opowieści, baśni, itp.

- rozpoznaje czytany utwór jako legendę, baśń lub mit i wskazuje w nim charakterystyczne cechy,

- opowiada w ciekawy sposób ulubiony mit

- określa cechy mieszkańców Olimpu i przedstawia ich relacje

- wyraża swój sąd o bohaterach mitów greckich i ich zachowaniu

 

-podaje różne przykłady powieści przygodowej

- rozpoznaje czytany utwór jako nowelę i wskazuje w nim charakterystyczne cechy noweli

-wyjaśnia, jak rozumie puentę utworu

- porównuje doświadczenia bohaterów z własnymi,

 

-określa cechy bohaterów utworu dokumentalnego i objaśnia ich relacje,

- określa cechy tekstu publicystycznego

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze, a w przypadku autorów lektur obowiązkowych także o  innych utworach autora,

- wyjaśnia pojęcia występujące w tekście,

- ciekawie opowiada o wydarzeniach przedstawionych w utworze,

- wyraża swój sąd o bohaterze utworu i jego zachowaniu

- porównuje doświadczenia bohatera z własnymi,

-wyjaśnia znaczenie wskazanych stałych związków wyrazowych i stosuje je w zdaniach

- samodzielnie formułuje zasady dobrego zachowania,

- przedstawia pomysły na spędzanie wolnego czasu,

- układa własne anagramy,

- opowiada w ciekawy sposób o własnych doświadczeniach i uczuciach, związanych z tematyką poznanych tekstów,

- przygotowuje w wybranej formie (plakat, film, prezentacja) interesujące informacje o swojej szkole dla rówieśników z innych krajów,

- projektuje i rysuje atrybuty dla siebie i kilku najbliższych osób

• wyszukuje w Słowniku mitów i tradycji kultury Władysława Kopalińskiego informacje o Olimpie i Hadesie,

- wypowiada się w wyczerpujący sposób na temat wydarzeń przedstawionych w tekście, odwołując się do znajomości całej lektury,

- opisuje ustnie elementy świata przedstawionego i wyjaśnia, na czym polega ich wyjątkowość,

- korzystając z różnych źródeł, wyszukuje informacje o historii powstania świata według mitologii słowiańskiej lub chińskiej

- redaguje opowiadanie twórcze o tym, skąd się wziął np. śnieg, grad, huragan,

- wyjaśnia przyczyny popularności mitów,

-  rysuje ilustracje do mitów i uczestniczy w „Uczcie bogów na Olimpie”(przygotowuje prezentację jednego z bogów greckich),

- proponuje inny tytuł dla fragmentu tekstu,

- wyjaśnia, czym charakteryzuje się język utworu

- pracując w grupie, przygotowuje spis książek opowiadających o II wojnie światowej z perspektywy dziecka

-analizuje styl tekstu publicystycznego,

- prezentuje zawartość wybranego czasopisma, np. Victor Junior

- przygotowuje artykuł do gazetki szkolnej

-określa wady i zalety czasopism drukowanych i w wersji on-line

Kształcenie literackie i kulturowe - komiks

 

Uczeń:

- odczytuje dialogi w dymkach,

- wymienia bohaterów komiksu,

- wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

- rozpoznaje najbardziej znanych bohaterów komiksów,

- podaje tytuł swojego ulubionego komiksu

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem komiks,

- przedstawia bohaterów komiksu,

- wskazuje 2-3 charakterystyczne cechy komiksu,

- przedstawia miejsce i czas wydarzeń,

-wymienia najbardziej znanych autorów i bohaterów komiksów,

- przedstawia w 2-3 zdaniach swój ulubiony komiks

 

Uczeń:

- opowiada treść komiksu,

- określa 2-3 cechy bohaterów komiksu,

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

- wskazuje charakterystyczne cechy komiksu,

- określa początki sztuki komiksowej w Polsce,

- przedstawia najbardziej znanych bohaterów komiksów

 

Uczeń:

- opowiada w ciekawy sposób o wydarzeniach przedstawionych w komiksie,

- opisuje magiczne przedmioty,

- odczytuje uczucia przedstawione na rysunkach

- określa początki sztuki komiksowej w Polsce i na świecie,

- prezentuje najbardziej znanych autorów komiksów

- prezentuje ulubiony komiks

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze komiksu,

- wyczerpująco wypowiada się na temat wydarzeń przedstawionych w komiksie, odwołując się do znajomości całej lektury,

- tworzy własny komiks z poznanymi bohaterami

Kształcenie literackie i kulturowe - dzieło sztuki: obraz

 

Uczeń:

- wymienia kolory znajdujące się na obrazie,

- wymienia przedmioty i postacie występujące na obrazie,

- wymienia elementy pejzażu przedstawione na obrazie

Uczeń:

- prezentuje elementy przedstawione na obrazie,

- wymienia elementy realistyczne i fantastyczne występujące na obrazie,

- określa czas i miejsce sytuacji przedstawionej na obrazie,

- odróżnia pejzaż od portretu i martwej natury

-dostrzega i nazywa scenę rodzajową

Uczeń:

- określa dominujące na obrazie kolory, 

- opisuje sytuację przedstawioną na obrazie,

- określa źródło światła i ruch,

- nazywa emocje, które mogą odczuwać postacie z obrazu,

- określa nastrój, jaki wywołuje obraz

- opisuje w 2–3 zdaniach gesty i mimikę przedstawionych postaci,

-nazywa 2–3 emocje wyrażone przez postacie ukazane na obrazie,

- objaśnia rolę przedstawionych przedmiotów na obrazie,

- układa dialog osób przedstawionych na obrazie

Uczeń:

- określa elementy statyczne i dynamiczne obrazu,

-wymienia wartości ważne w życiu człowieka na podstawie dzieła sztuki,

- opisuje pierwszy i drugi plan obrazu,

- opowiada w kilku zdaniach  o sytuacji przedstawionej na obrazie,

- opisuje umieszczone na obrazie elementy,

- proponuje tematy rozmów postaci przedstawionych na obrazie

Uczeń:

- określa nastrój obrazu i uczucia, jakie wywołuje oraz uzasadnia swoją wypowiedź,

- przedstawia własne zdanie na temat sytuacji z obrazu,

- omawia elementy sztuki plastycznej: plan, barwy, kompozycję, światło, ruch,

- dokonuje przekładu intersemiotycznego: wymyśla i opowiada historię, która mogłaby się wydarzyć w miejscu ukazanym na obrazie,

- nadaje inny tytuł obrazowi i uzasadnić swoją opinię,

- wyjaśnia związek tematyki obrazu z tytułem rozdziału

Kształcenie literackie i kulturowe –

 

dramat i spektakl teatralny,

 

dzieło filmowe

 

audycja radiowa

 

Uczeń:

- czyta głośno ze zrozumieniem tekst dramatyczny z podziałem na role,

- wymienia bohaterów utworu,

- wymienia najważniejsze wydarzenia,

- rozróżnia wydarzenia i postacie fantastyczne od realistycznych,

- określa, czym jest dramat,

- wymienia osoby tworzące spektakl teatralny,

- definiuje gatunki filmowe,

- wskazuje przykłady filmów danego gatunku filmowego,

-wskazuje swój ulubiony film

- wymienia osoby tworzące audycje radiowe,

- wyjaśnia pojęcia: emisja, ramówka, program cykliczny

- definiuje adaptację teatralną i filmową

Uczeń:

- czyta ze zrozumieniem i odpowiednią artykulacją oraz uwzględnieniem znaków interpunkcyjnych,

- przedstawia bohaterów, miejsce i czas wydarzeń,

- formułuje 2-3 zdania na temat wydarzeń przedstawionych w utworze,

- wskazuje wydarzenia oraz postacie realistyczne i fantastyczne,

- wskazuje tekst główny i tekst poboczny,

- przedstawia osoby tworzące spektakl teatralny i opisuje ich pracę,

- przedstawia 2-3 zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

- wskazuje dialog i monolog,

- wskazuje elementy plakatu teatralnego,

- rozróżnia gatunki filmowe

- przedstawia swój ulubiony film lub gatunek filmowy,

- wymienia osoby tworzące audycje radiowe i określić ich pracę,

- używa w zdaniach pojęć: emisja, ramówka, program cykliczny

- wymienia charakterystyczne cechy adaptacji filmowej i teatralnej

Uczeń:

- opowiada w kilku zdaniach o wydarzeniach występujących w utworze,

- określa cechy dramatu,

- określa cechy osób wykonujących zawody związane z teatrem,

- opowiada w kilku zdaniach o swojej wizycie w teatrze, używając słownictwa związanego z teatrem,

- odczytuje informacje z plakatu teatralnego,

- określa cechy dramatu ( podział na akty i sceny)

- wskazuje przykłady filmów z każdego gatunku filmowego

-prezentuje swój ulubiony gatunek filmowy,

-wypowiada się na temat swojej ulubionej audycji radiowej

- w wypowiedzi posługuje się pojęciami: emisja, ramówka, program cykliczny,

- wyjaśnia pojęcie adaptacja i ekranizacja

 

 

Uczeń:

- w ciekawy sposób opowiada o wydarzeniach występujących w utworze,

- określa cechy bohaterów,

- opisuje bohaterów,

- wyraża swoją opinię o bohaterach i ich zachowaniu,

- określa cechy dramatu (tekst główny i tekst poboczny, podział na akty i sceny),

- przedstawia morał płynący z przedstawienia,

- opowiada w ciekawy sposób o swojej wizycie w teatrze , swobodnie używając słownictwa związanego z teatrem,

- przedstawia zasady kulturalnego zachowania się w teatrze,

- planuje grę aktorską i projektuje dekoracje, kostiumy i  rekwizyty do przedstawienia,

- określa charakterystyczne cechy poszczególnych gatunków filmowych,

-prezentuje swój ulubiony gatunek filmowy i uzasadnia swoje zdanie,

-opowiadać o swojej wizycie w kinie,

-przedstawia zasady kulturalnego zachowania się w kinie,

-ciekawie opowiada o swojej ulubionej audycji radiowej,

- wskazuje podobieństwa i różnice między radiem a telewizją,

 

-podaje  przykłady innych adaptacji filmowych i teatralnych

 

 

Uczeń:

- prezentuje informacje o autorze,

- pracując w grupie planuje scenografię, rekwizyty, kostiumy, ruch sceniczny,

- pracując w grupie przygotowuje inscenizację przedstawienia,

- wypowiada się o swoich wrażeniach z ostatnio obejrzanego przedstawienia teatralnego, filmu

- wymyśla sposoby wykorzystania różnych przedmiotów codziennego użytku w teatrze,

- wymienia kilka nazwisk współczesnych twórców teatralnych,

- przygotowuje plakat teatralny do szkolnego przedstawienia dowolnej baśni lub mitu,

- redaguje wypowiedź na temat swojego ulubionego gatunku filmowego,

- korzystając z internetu, ustala dni i godziny nadawania audycji radiowych dla dzieci i młodzieży w dowolnej stacji radiowej,

- podaje  przykłady innych adaptacji filmowych i teatralnych,

Wskazuje ekranizacje powieści młodzieżowych.

 

Kształcenie literackie i kulturowe - karta katalogowa rodzaje katalogów bibliotecznych

 

 

Samokształcenie

Uczeń:

- wymienia, co znajduje się w księgozbiorze podręcznym,

- określa , czym jest katalog biblioteczny,

- wymienia zasady zachowania się w bibliotece,

- określa, czym jest karta katalogowa i wymienia jej najważniejsze elementy

 

Uczeń:

- wymienia rodzaje katalogów bibliotecznych,

- przestrzega zasad zachowania się w bibliotece,

Uczeń:

- rozróżnia rodzaje katalogów bibliotecznych,

- wybiera katalog biblioteczny odpowiedni w określonej sytuacji,

- odnajduje w książce informacje potrzebne do przygotowania karty katalogowej

Uczeń:

- korzysta z katalogu bibliotecznego przy szukaniu książek i materiałów,

- znajduje wskazane informacje w karcie katalogu internetowego

Uczeń:

- swobodnie korzysta z katalogu bibliotecznego oraz z katalogu internetowego przy szukaniu książek i materiałów

 

Samokształcenie

Uczeń:

- rozpoznaje tekst informacyjny,

-definiuje na podstawie słownika frazeologicznego przysłowie i związek frazeologiczny,

-wskazuje elementy hasła encyklopedycznego,

- wyszukuje wyrazy bliskoznaczne w słowniku synonimów,

- wyszukuje wyrazy w słowniku języka polskiego i słowniku ortograficznym,

- wyszukuje w bibliotece lub internecie potrzebne informacje

- czyta lektury uzupełniające i przygotowuje ich prezentację

Uczeń:

- odczytuje wyrazy i definicje wyrazów ze zrozumieniem,

-odczytuje sens przenośny związków frazeologicznych i przysłów,

- odróżnia tekst informacyjny od tekstu literackiego,

• określa elementy hasła, encyklopedycznego

• odczytuje skróty stosowane w encyklopedii

Uczeń:

- odczytuje skróty i oznaczenia słownikowe,

- określa cechy tekstu informacyjnego,

- określa, pod jakimi hasłami należy szukać określonych informacji, -- wyszukuje wskazane hasła w encyklopedii tradycyjnej,

- objaśnia, czym jest Wikipedia

- określa różnice między encyklopedią PWN a wolną encyklopedią

- wyszukuje określone hasła w Wikipedii

 

Uczeń:

- trafnie dobiera wyrazy bliskoznaczne i frazeologizmy,

- podejmuje próby korzystania z internetowych wersji słowników,

- sporządza notatkę na podstawie samodzielnie wyszukanych informacji,

-wyszukuje wskazane hasła w encyklopedii on-line

-korzysta z encyklopedii tradycyjnej i on-line,

- wyjaśnia, z jakiej encyklopedii lepiej korzystać i uzasadnić swoje zdanie,

-zapisuje pozyskane informacje na różne sposoby

- wyszukuje określone informacje w Wikipedii

-sporządza notatkę w określonej formie na temat kryteriów, które musi spełniać artykuł w Wikipedii

- wyjaśnia, dlaczego warto korzystać z Wikipedii i uzasadnia swoje zdanie

Uczeń:

- samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika synonimów, słownika języka polskiego, słownika frazeologicznego i słownika ortograficznego w wersji papierowej, a także korzysta z ich wersji internetowych,

- korzysta ze ”Słownika Mitów i Tradycji Kultury” W. Kopalińskiego i leksykonów nt. mitologii greckiej,

-samodzielnie korzysta z encyklopedii tradycyjnej i on-line, wyszukując potrzebne informacje,

- zbiera informacje na temat encyklopedii znajdujących się w bibliotece szkolnej,

- samodzielnie korzysta z Wikipedii, porównuje hasła z wersją papierową i zauważa różnice,

- przedstawia zalety i wady popularności kanałów YouTube

Pisanie form wypowiedzi

 

- kartka z życzeniami lub pozdrowieniami

Uczeń:

- poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

- podejmuje próbę napisania życzeń lub pozdrowień

Uczeń:

- poprawnie zapisuje adres ,

- redaguje życzenia lub pozdrowienia według wzoru

Uczeń:

- stosuje zwroty do adresata,

- redaguje życzenia lub pozdrowienia

Uczeń:

- redaguje życzenia lub pozdrowienia odpowiednie do sytuacji i adresata,

- wskazuje różnice między SMS-em a kartka pocztową

 

Uczeń:

- redaguje poprawnie pod względem językowym, ortograficznym i kompozycyjnym kartkę pocztową z życzeniami lub pozdrowieniami w związku z określoną sytuacją

Pisanie form wypowiedzi

 

- list

-sms

-e-mail

Uczeń:

- poprawnie zapisuje miejscowość i datę,

- wymienia elementy listu,

- podejmuje próbę napisania listu, sms-a i, e-maila

 

Uczeń:

- stosuje zwrot do adresata,

- redaguje list według wzoru,

- redaguje komunikatywny SMS i e- mail do kolegi

 

Uczeń:

- stosuje zwroty do adresata,

- stosuje zwroty grzecznościowe,

- redaguje list do kolegi,

- redaguje komunikatywny SMS,

- poprawnie redaguje e -maila do kolegi

-zapisuje adres e-mailowy

-stosuje zasady pisania listów elektronicznych

- określa temat wiadomości

-stosuje zwroty do adresata i zwroty pożegnalne

-informuje odbiorcę o przesyłaniu plików w załączniku

listów zgodnie z etykietą językową

Uczeń:

- stosuje różne zwroty do adresata,

- dzieli tekst na akapity,

- redaguje list do określonego adresata na podany temat,

- potrafi właściwie zaadresować e- maila,

 -poprawnie pod względem językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym redaguje sms i e-mail,

- podaje różnice między językiem młodzieżowym a językiem literackim na podstawie sms-a – e-maila

Uczeń:

- samodzielnie zgodnie z wymogami tej formy wypowiedzi redaguje poprawny i wyczerpujący temat list,

-  bezbłędnie redaguje e-maila do osoby dorosłej lub instytucji

Pisanie form wypowiedzi

 

- notatka

Uczeń:

- określa, czym jest notatka i wymienia różne sposoby notowania,

Uczeń:

- odróżnia różne sposoby notowania,

- notuje ważne informacje w formie krótkiego tekstu i punktów

Uczeń:

- wybiera z tekstu ważne informacje,

- notuje w formie krótkiego tekstu, punktów, schematu i tabeli

Uczeń:

- sporządza notatkę w określonej formie,

- wybiera sposób zanotowania

Uczeń:

- trafnie wybiera najlepszą formę notatki i samodzielnie ją redaguje, zgodnie z wymogami tej formy,

- odczytuje skróty: wg, nr, np., ok., m.in., r. , w. i posługuje się nimi w notatkach

Pisanie form wypowiedzi

 

- opis przedmiotu i krajobrazu

Uczeń:

- wymienia najważniejsze elementy opisu przedmiotu,

- podaje wyrazy opisujące wygląd przedmiotu,

- opisuje w 2-3 zdaniach wygląd, wielkość, kształt, kolor przedmiotu,

- wymienia najważniejsze elementy opisu krajobrazu

- wymienia wyrazy opisujące wygląd krajobrazu

- opisuje ustnie krajobraz w 2–3 zdaniach

Uczeń:

- wyszukuje w tekście informacje na temat wyglądu przedmiotu,

- redaguje według wzoru opis przedmiotu,

- dobiera wyrazy bliskoznaczne,

- dobiera przymiotniki określające kolory, kształty,

-redaguje opis krajobrazu według wzoru,

-wydziela akapity w wypowiedzi pisemnej

Uczeń:

- redaguje opis przedmiotu,

-redaguje opis krajobrazu

- stosuje sformułowania określające położenie i ukształtowanie terenu oraz rozmieszczenie poszczególnych elementów krajobrazu

- stosuje odpowiednią kompozycję w wypowiedzi pisemnej

Uczeń:

- stosuje w opisie przedmiotu

odpowiednią kompozycję,

- wydziela akapity,

- redaguje opis krajobrazu, zachowując poszczególne elementy: informacje ogólne, rozmieszczenie poszczególnych elementów krajobrazu, emocje wywołane widokiem

-wyraża emocje wywołane widokiem

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi formy wypowiedzi, redaguje poprawny i wyczerpujący temat opis przedmiotu, unikając powtórzeń,

- samodzielnie i zgodnie z wymogami dotyczącymi tej formy wypowiedzi redaguje opis krajobrazu, unikając powtórzeń i zachęcając innych do odwiedzenia opisywanego miejsca

Pisanie form wypowiedzi

 

- plan wydarzeń

Uczeń:

- określa, czym jest ramowy i szczegółowy plan wydarzeń

Uczeń:

- porządkuje według chronologii plan ramowy wydarzeń

Uczeń:

- redaguje odtwórczy plan ramowy wydarzeń,

- przekształca czasowniki w rzeczowniki nazywające czynności

Uczeń:

- rozbudowuje plan ramowy w plan szczegółowy,

- stosuje odpowiedni układ graficzny

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami dotyczącymi tej formy , redaguje poprawny ramowy i szczegółowy plan wydarzeń , unikając powtórzeń

Pisanie form wypowiedzi

 

- opowiadanie odtwórcze i

twórcze z dialogiem

 

 baśń, legenda,

mit

 

 

 

 

sprawozdanie z wydarzenia

Uczeń:

- określa , czym są opowiadanie, baśń i legenda i wymienia ich części,

- podejmuje próbę pisania opowiadania z dialogiem, baśni, legendy, mitu zachowując kolejność wydarzeń

Uczeń:

- pisze opowiadanie z dialogiem, baśń, legendę, mit i sprawozdanie zachowując kolejność wydarzeń i trójdzielną kompozycję,

- redaguje opowiadanie, baśń, legendę,  mit i sprawozdanie zgodnie z planem

Uczeń:

- pisze poprawne opowiadanie z dialogiem, baśń, legendę, mit oraz sprawozdanie pod względem chronologii i kompozycji , popełniając nieliczne błędy językowe i w zakresie zapisu

Uczeń:

- pisze poprawne pod kątem językowym i pod względem formy opowiadanie odtwórcze z dialogiem i twórcze, baśń, legendę,  mit, sprawozdanie wydzielając akapity

Uczeń:

- samodzielnie i zgodnie z wymogami gatunku pisze poprawne opowiadanie twórcze z dialogiem, baśń, legendę,  mit, sprawozdanie unikając powtórzeń, z bogatym słownictwem

Pisanie form wypowiedzi

 

- zaproszenie,

- podziękowanie,

- ogłoszenie

-dedykacja

Uczeń:

- wymienia najważniejsze elementy zaproszenia, podziękowania, ogłoszenia, dedykacji

- podejmuje próbę napisania zaproszenia, podziękowania lub ogłoszenia i dedykacji

Uczeń:

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację według wzoru,

- poprawnie zapisuje datę i miejsce wydarzenia

Uczeń:

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie idedykację

- stosuje zwroty do adresata i charakterystyczne sformułowania,

- stosuje zwroty grzecznościowe,

- pisze krótko, zwięźle, konkretnie

Uczeń :

- redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację, uwzględniając konieczne elementy,

- stosuje odpowiednią kompozycję i układ graficzny

Uczeń :

-samodzielnie i poprawnie redaguje zaproszenie, ogłoszenie, podziękowanie i dedykację,  nadając mu ciekawą formę

Pisanie form wypowiedzi

- dialog

Uczeń:

- wskazuje dialog w tekście,

- podejmuje próbę napisania dialogu

Uczeń:

- uzupełnia dialog odpowiednimi znakami interpunkcyjnymi

Uczeń:

- pisze dialog na zadany temat,

- dobiera synonimy do czasowników: powiedzieć, mówić

Uczeń:

- poprawnie redaguje dialog na określony temat, unikając powtórzeń

Uczeń:

- samodzielnie, zgodnie z wymogami gatunku redaguje  dialog stosując bogate słownictwo i poprawna znaki interpunkcyjne

Nauka o języku

- fonetyka

Uczeń:

- wymienia litery w kolejności alfabetycznej,

- dzieli wyrazy na sylaby

Uczeń:

- porządkuje wyrazy w kolejności alfabetycznej,

- poprawnie dzieli wyrazy na sylaby,

- odróżnia głoski od liter

Uczeń:

- określa liczbę liter i głosek w podanych wyrazach,

- poprawnie przenosi wyrazy do następnej linii,

- odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

- bezbłędnie odróżnia samogłoski i spółgłoski

Uczeń:

- wykorzystuję tę wiedzę w poprawnym i sprawnym  korzystaniu ze słowników i katalogów

Nauka o języku

- akt komunikacji

Uczeń:

- wskazuje nadawcę i odbiorcę komunikatu,

- odczytuje najczęściej występujące znaki graficzne i symbole

- nazywa zwroty grzecznościowe

Uczeń:

- odróżnia komunikaty słowne, graficzne i dźwiękowe,

- odczytuje znaki graficzne i symbole,

- poprawnie posługuje się zwrotami grzecznościowymi

Uczeń:

- odczytuje informacje przekazywane za pomocą gestów i mimiki

Uczeń:

- przekazuje określone informacje za pomocą odpowiednich gestów i mimiki

Uczeń:

- projektuje znaki graficzne przekazujące określone informacje

 

Nauka o języku- znaki interpunkcyjne

Uczeń:

- wskazuje znaki interpunkcyjne: kropkę, pytajnik, wykrzyknik, cudzysłów,

- stosuje te znaki w wypowiedzeniach,

- wymienia zasady użycia przecinka przed spójnikami i w zdaniu

- podaje zasady użycia wielokropka

Uczeń:

- poprawnie stosuje te znaki w redagowanych rzez siebie tekstach,

- stosuje zasady użycia przecinka przed podanymi spójnikami, stawia przecinek miedzy wyrazami stanowiącymi wyliczenie,

- zapisuje tytuły utworów w cudzysłowach,

- zna zasady stosowania kursywy w tekście pisanym na komputerze,

- zna zasady użycia wielokropka

Uczeń:

- stosuje poprawną odmianę rzeczowników nazywających znaki interpunkcyjne ( zwłaszcza rzeczownika ,,cudzysłów”),

- poprawnie zapisuje wielokropek

Uczeń:

- określa różnice w treści zdania w zależności od zastosowanego znaku interpunkcyjnego,

- stosuje kursywę zamiennie z cudzysłowem w tekście pisanym na komputerze,

- poprawnie zapisuje wielokropek

Uczeń:

- redaguje własne teksty złożone z różnych rodzajów zdań i poprawnie stosuje znaki interpunkcyjne

Nauka o języku – części mowy

rzeczownik,

przymiotnik,

czasownik,

przysłówek,

przyimek,

spójnik

liczebnik

Uczeń:

- wskazuje rzeczownik,

- podaje liczby, rodzaj i przypadek rzeczownika

- wskazuje przymiotnik,

- podaje liczby, przypadki, osoby  i rodzaje przymiotnika-stopniuje przymiotniki i przysłówki

- wskazuje czasowniki,

- podaje liczby, rodzaje i osoby czasownika,

- wskazuje czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

- określa bezokolicznik jak formę nieosobową czasownika,

- wskazuje przysłówki wśród innych części mowy,

- wskazuje przyimki wśród innych części mowy,

- wskazuje spójniki wśród innych części mowy,

- wskazuje liczebniki wśród innych części mowy

- definiuje liczebniki główne i porządkowe

Uczeń:

- określa rodzaj rzeczownika,

- odmienia rzeczownik przez liczby i przypadki

- odmienia przymiotnik przez liczby i przypadki,

- wypisuje z tekstu rzeczowniki wraz z określającymi je przymiotnikami,

-stopniuje przymiotniki i przysłówki

- odmienia czasowniki przez liczby, rodzaje i osoby,

- odróżnia czasowniki w czasie przeszłym, teraźniejszym i przyszłym,

- rozpoznaje bezokolicznik

- określa rodzaj czasownika,

- wyszukuje przysłówki w tekście,

- rozpoznaje przysłówki pochodzące od przymiotników,

- wyszukuje przyimki w tekście,

- wskazuje wyrażenia przyimkowe,

- wyszukuje spójniki w tekście

- odróżnia liczebniki główne od porządkowych

-wskazuje liczebniki zbiorowe

Uczeń:

- stosuje rzeczowniki w odpowiednich formach,

- stosuje przymiotniki w odpowiednich formach,

- odróżnia przymiotniki w rodzaju męskoosobowym i niemęskoosobowym,

- stosuje czasowniki w odpowiednich formach,

- określa osobę, liczbę i rodzaj czasownika,

- odróżnia formę osobową od nieosobowej,

- tworzy przysłówki od przymiotników,

-stopniuje przymiotniki i przysłówki

- posługuje się przysłówkami w zdaniu,

- rozpoznaje wyrażenia przyimkowe,

- uzupełnia wypowiedź pisemną odpowiednimi spójnikami,

- stosować poprawne formy liczebników głównych i porządkowych

- stosuje poprawne formy liczebników zbiorowych

Uczeń:

- określa przypadek i liczbę danego rzeczownika,

- określa przypadek, rodzaj i liczbę danego przymiotnika,

- określa rodzaj przymiotnika w liczbie pojedynczej i mnogiej,

- poprawnie stosuje czasowniki w różnych rodzajach,

- tworzy poprawne formy trudnych czasowników,

- określa osobę, rodzaj i liczbę danego czasownika,

- używa bezokoliczników w wypowiedzi

- przekształca teksty pisane w czasie teraźniejszym na teksty pisane w czasie przeszłym lub przyszłym,

- stosuje formy prostą i złożoną czasowników w czasie przyszłym,

- określa znaczenie przysłówków w zdaniu,

stopniuje przymiotniki i przysłówki

- dostrzega związek między przysłówkiem a czasownikiem,

- określa znaczenie przyimków w zdaniu,

- rozróżnia wyrażenia przyimkowe wskazujące na miejsce i wskazujące na czas,

- określa znaczenie spójników w zdaniu,

- stosuje poprawne formy liczebników wielowyrazowych

 

Uczeń:

- rozpoznaje rodzaj rzeczowników sprawiających trudności (np. pomarańcza)

- poprawnie używa różnych form rzeczowników i przymiotników, a w razie wątpliwości korzysta ze słownika

- opisuje szkolnego kolegę , używając przymiotników,

- używa poprawnego sformułowania ubieram się w płaszcz

- odróżnia w formach osobowych czasowników formę złożoną czasu przyszłego z bezokolicznikiem od formy złożonej z dwóch czasowników,

- redaguje tekst z wykorzystaniem różnych , celowo dobranych przysłówków,

- stopniuje przymiotniki i przysłówki

 

- redaguje tekst z wykorzystaniem wyrażeń przyimkowych,

- redaguje tekst z wykorzystaniem spójników,

- redaguje informację o wycieczce klasowej, używając różnych liczebników w odpowiednich poprawnych formach.

 

Nauka o języku- części zdania podmiot i orzeczenie

 

podmiot szeregowy i domyślny

 

przydawka

 

 

dopełnienie

i

okolicznik

Uczeń:

- podaje nazwy głównych części zdania,

 

- definiuje przydawkę

-wymienia pytania, na które odpowiada przydawka

-stosuje przydawki w zdaniu

 

 

- definiuje dopełnienie

-definiuje okolicznik

-stosuje dopełnienie i okolicznik w zdaniu

Uczeń:

- wskazuje podmiot jako wykonawcę czynności i potrafi zdefiniować podmiot szeregowy i domyślny,

- wskazuje orzeczenie jako określenie czynności lub stanu,

- wskazuje przydawkę w zdaniu

- rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażona przydawka

- wskazuje dopełnienie w zdaniu

- wskazuje okolicznik w zdaniu

- rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażone dopełnienie

• rozpoznać części mowy, którymi jest wyrażony okolicznik

Uczeń:

- wskazuje i nazywa podmiot domyślny i szeregowy

-wskazuje orzeczenie w podanych zdaniach,

- ustala pytania, na które odpowiada przydawka, rozpoznaje części mowy, którymi jest wyrażona przydawka,

- ustala, na jakie pytania odpowiada dopełnienie

-ustala, na jakie pytania odpowiada okolicznik

Uczeń:

- rozpoznaje główne części zdania w tekście,

-zaznacza przydawki na wykresach zdań pojedynczych,

- zaznacza dopełnienie i okolicznik na wykresach zdań pojedynczych

Uczeń:

-rozpoznaje grupę podmiotu i orzeczenia,

-bezbłędnie rozpoznaje podmiot szeregowy i domyślny,

-wyjaśnia znaczenie przydawek w zdaniu

-układa hasła reklamujące wybrane produkty i wyjaśnić znaczenie występujących w nich przydawek

- bezbłędnie sporządza wykresy zdań pojedynczych i zaznaczać w nich przydawki,

- wyjaśnia znaczenie dopełnienia i okolicznika w zdaniu

- bezbłędnie sporządza wykresy zdań pojedynczych i zaznacza dopełnienia i okoliczniki

Nauka o języku – zdanie i równoważnik zdania,

- zdania pojedyncze i złożone,

- zdanie pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte,

- zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące

Uczeń:

- określa, czym jest równoważnik zdania

- odróżnia zdanie pojedyncze od złożonego,

- odróżnia zdanie pojedyncze nierozwinięte od zdania pojedynczego rozwiniętego,

- rozróżnia zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,

-potrafi:

zdefiniować zdania złożone współrzędnie,

zdefiniować zdania złożone podrzędnie,

zdefiniować zdania składowe w zdaniu złożonym

 układać zdania złożone ze zdań składowych

Uczeń:

- odróżnia zdanie od równoważnika zdania,

- wskazuje zdania składowe w zdaniu złożonym,

- wskazuje grupę podmiotu i grupę orzeczenia w zdaniu pojedynczym rozwiniętym,

- buduje poprawnie zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące,

-potrafi:

wskazać zdanie złożone współrzędnie,

wskazać zdanie złożone podrzędnie,

wskazać zdania składowe w zdaniu złożonym,

wskazać zdanie nadrzędne i zdanie podrzędne w zdaniu złożonym podrzędnie

Uczeń:

- przekształca równoważniki zdania w zdania,

- układa zdania złożone ze zdań pojedynczych,

- rozwija zdania nierozwinięte w zdania rozwinięte,

- przekształca zdania oznajmujące w pytające,

-potrafi:

odróżniać zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie,

 wskazać zdanie nadrzędne i zdanie podrzędne w zdaniu złożonym podrzędnie,

stosować odpowiednie spójniki, łącząc zdania pojedyncze w złożone

Uczeń:

- przekształca zdania w równoważniki zdania i odwrotnie,

- stosuje odpowiednie spójniki, łączące zdania pojedyncze w zdania złożone,

- buduje zdania pojedyncze rozwinięte,

- przekształca zdania rozkazujące tak, by wyrażały prośbę,

-potrafi:

odróżnić wykres zdania złożonego współrzędnie od wykresu zdania złożonego podrzędnie,

wykonywać wykresy zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

Uczeń:

- stosuje poprawnie różne rodzaje zdań w zależności od zamierzonego celu,

-potrafi:

odróżniać zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie i samodzielnie wykonywać ich wykresy

Nauka o języku- zasady ortograficzne

Uczeń:

- wymienia zasady ortograficzne pisowni ó i u,

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na      –ów, -ówka, -ówna,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na –arz, -erz, -mistrz, -mierz,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni ch i h,

- zapisuje poprawnie wyrazy z ch na końcu wyrazu,

- wymienia zasady pisowni nie, -by z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

- wymienia zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów, a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

- wymienia zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

Uczeń:

- stosuje zasady ortograficzne pisowni ó i u,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z ó wymiennym,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni rz i ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy z ż po l, ł, r, n,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni ch i h,

- poprawnie zapisuje wyrazy z h w środku wyrazu,

- stosuje zasady pisowni ni, -by i z czasownikami, rzeczownikami , przymiotnikami i przysłówkami,

- stosuje zasady ortograficzne pisowni wielką literą imion, nazwisk, przydomków, pseudonimów, tytułów,a także nazw państw, miast dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów;

- stosuje  zasady pisowni małą literą nazw mieszkańców miast, dzielnic, wsi

 

Uczeń:

- poprawnie zapisuje wyrazy zakończone na : -uj, -uje, -unek, -us, -usz, -uch, -ura, -ulec,

- korzysta ze słownika ortograficznego,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż wymiennym,

- tworzy formy pokrewne i poprawnie zapisuje wyrazy z h wymieniającym się na g, z, ż,

- poprawnie zapisuje wyrazy z przeczeniem nie i cząstką -by ,

- poprawnie zapisuje imiona , nazwiska, przydomki, przezwiska, tytuły książek, filmów, programów, dzieł sztuki,

- poprawnie zapisuje nazwy państw,miast, dzielnic, regionów, mieszkańców państw i regionów,

miast, dzielnic i wsi

 

Uczeń:

- poprawnie zapisuje wyrazy z ó niewymiennym,

- poprawnie zapisuje wyjątki w pisowni rz po spółgłoskach,

- poprawnie zapisuje wyrazy z rz i ż niewymiennym,

- zapisuje poprawnie wyrazy z h niewymiennym,

- poprawnie zapisuje małą literą przymiotniki utworzone od nazw własnych

Uczeń:

- samodzielnie i sprawnie korzysta ze słownika ortograficznego,

- poprawnie zapisuje wszystkie wyrazy z trudnością ortograficzną ó, u, rz, ż, ch, h

- układa krótkie, zabawne historyjki, używając wyrazów z trudnością ortograficzną

- zapisuje poprawnie wszystkie podane wyrazy z trudnością ortograficzną związaną z zasadą pisowni przeczenia  nie z czasownikami, rzeczownikami, przymiotnikami i przysłówkami,

- poprawnie zapisuje wszystkie podane wyrazy – według zasad pisowni małą i wielką literą omawianych na lekcji

 

 

 

WYMAGANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO  KLASA VI

 

 

Ocena celująca:

 

 Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który opanował pełny zakres wiadomości i umiejętności określonych programem nauczania dla klasy VI.

 

  • uczeń twórczo rozwija własne uzdolnienia i zainteresowania proponuje rozwiązania oryginalne różnych problemów i treści objętych podstawą programową jego wypowiedzi ustne I pisemne są bezbłędne, cechują się dojrzałością myślenia bierze udział w konkursach literackich, ortograficznych, osiąga w nich sukcesy
    podejmuje działalność literacką lub kulturalną w różnych formach szkolnych, prezentuje wysoki poziom merytoryczny.

 

 

 

Ocena bardzo dobra:

 

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który opanował pełny zakres wiadomości i umiejętności określone programem nauczania dla klasy VI          

 

Kształcenie literackie i językowe:

  • wypowiedzi ustne i pisemne są poprawne pod względem stylistyczno-językowym, ortograficznym, logicznym,
  • potrafi samodzielnie wnioskować, myśleć logicznie sporządza notatki z lekcji, selekcjonuje materiał rzeczowy tworzy relację z wydarzeń; unika powtórzeń (sprawnie dobiera słownictwo), różnicuje wypowiedź składniowo buduje ogłoszenie prasowe: nazywa cechy charakteru, usposobienia, temperamentu i predyspozycji człowieka buduje wypowiedź o charakterze informacyjnym: stosuje właściwy rodzaj wypowiedzeń  używa różnych typów wypowiedzeń w zależności od celu i sytuacji mówienia bezbłędnie pisze charakterystykę postaci, podejmuje próbę redagowania charakterystyki porównawczej i autocharakterystyki; określa motywację czynów bohaterów, ocenia ich postępowanie, opowiadania twórcze wzbogaca dialogami, elementami opisów ten sam tekst potrafi przedstawić w formie streszczenia, opisu, opowiadania   redaguje list do postaci literackiej bezbłędnie pisze krótsze i dłuższe formy wypowiedzi
    rozumie i poprawnie posługuje się terminami w zakresie Wiedzy o epice, wierszu ... dokonuje samodzielnie analizy i interpretacji wiersza podaje zasadę ortograficzną objaśniającą pisownię wskazanych wyrazów, uzupełnia interpunkcję w zapisie cytatu używa cudzysłowu w zapisie wyrazów (wyrażeń, zwrotów) o charakterze przenośnym, ironicznym prace pisemne są poprawne pod względem językowym.

 

Fleksja. składnia, słowotwórstwo:

  • stosuje we własnej wypowiedzi formy nieosobowe czasownika na „-no”, „-to" potrafi wyjaśniać od czego zależą formy odmiany rzeczownika wymienia rodzaje zaimków, omawia ich odmianę, funkcję w zdaniu
    biegle stosuje przymiotniki, nazywa rodzaj stopniowania, pisze poprawnie „nie” z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym rozpoznaje różne typy liczebników, określa ich formy gramatycznej funkcje w zdaniu,
  • stosuje w zdaniu rzeczownik w różnych funkcjach składniowych (podmiotu, dopełnienia, przydawki)
    rozpoznaje zdanie z orzeczeniem imiennym, omawia jego budowę omawia, podając przykłady, różne sposoby wyrażania orzeczenia oraz podmiotu, przydawki i dopełnienia przeprowadza klasyfikację zdań złożonych współrzędnie, rysuje ich wykresy przeprowadza analizę słowotwórczą wyrazów.

 

 

Ocena dobra:

 

Kształcenie literackie i językowe:

  • czyta poprawnie, stosując zasady prawidłowej intonacji i akcentowania jego wypowiedzi ustne i pisemne mogą zawierać jedynie nieliczne błędy językowe potrafi tworzyć różne formy wypowiedzi pisemnej np. opowiadanie twórcze z dialogiem i elementami opisu, list , sprawozdanie ze spektaklu teatralnego, filmu dobra znajomość tekstu pozwala na odtwórcze opowiadanie losów bohaterów, omówienie elementów świata przedstawionego poprawnie pisze plan ramowy i szczegółowy wskazuje poznane środki stylistyczne w wierszu potrafi samodzielnie poprawić większość własnych błędów.

 

 

Fleksja, składnia, słowotwórstwo:

  • wymienia rodzaje zaimków wyróżnia przysłówki wśród innych części mowy poprawnie stopniuje przymiotniki, wie czemu służy stopniowanie podaje przykłady różnych typów liczebników, odmienia konstrukcje czasownikowe z „się” użyte w znaczeniu strony zwrotnej stosuje poprawne formy rzeczowników pospolitych i nazwisk żeńskich oraz par małżeńskich i bezbłędnie je zapisuje układa przykłady czterech rodzajów zdań złożonych współrzędnie rozpoznaje orzeczenia czasownikowe i Imienne; posługuje się obu konstrukcjami buduje konstrukcję z orzeczeniem czasownikowym Imiennym; stroną czynną i bierną
    wybiera z wywiadu wskazane informacje I buduje wypowiedź w formie mowy zależnej stosuje poprawny szyk wyrazów w zdaniu; poprawia błędy w tym zakresie przekształca zdania pojedyncze na zdania złożone podrzędnie, samodzielnie dobiera właściwy spójnik, oddziela przecinkiem zdanie nadrzędne od podrzędnego
    samodzielnie dobiera stosowny tryb czasowników rozróżnia zdania i równoważniki zdań tworzy wyrazy pochodne o podanych znaczeniach; samodzielnie dobiera właściwe formanty rozpoznaje wyraz pochodny, który może być podstawowym dla innego wyrazu zgodnie z regułą ortograficzną pisze rzeczowniki zakończone na ,,ii” , „ji”, wskazuje spójniki, przed którymi nie stawia się przecinka tworzy wyrazy złożone i umie je bezbłędnie napisać.

 

 

Ocena dostateczna:

 

 

Kształcenie literackie i językowe:

  • w wypowiedziach ustnych i pisemnych na ogół przestrzega zasad w zakresie budowy zdań, stosowania poznanego słownictwa i ortografii w miarę poprawnie, samodzielnie posługuje się następującymi formami wypowiedzi: opowiadanie, opowiadanie z dialogiem, streszczenie, opis, sprawozdanie, charakterystyka postaci, list, zaproszenie, ogłuszenie, sms, zawiadomienie, przepis, itp. jego technika głośnego i cichego czytania pozwala na zrozumienia tekstu zna przewidziane programem gatunki literackie umie wyróżnić podstawowe elementy świata przedstawionego odróżnia podmiot liryczny od bohatera utworu poprawia popełnione błędy językowe przy pomocy nauczyciela, gromadzi słownictwo na zadany temat.

 

Fleksja: składnia. słowotwórstwo:

  • wyróżnia w tekście czasowniki w formie osobowej i nieosobowej; określa formę fleksyjną czasowników
    odmienia podane rzeczowniki przez przypadki, oddziela temat od końcówki; wskazuje tematy oboczne
    rozpoznaje w zdaniu zaimki, przysłówki, przymiotniki, liczebniki stopniuje przymiotniki rozróżnia przyimki proste stosuje poprawnie formy fleksyjne rzeczownika "cudzysłów" tworzy właściwe formy fleksyjne liczebników głównych i zbiorowych, poprawnie je zapisuje rozpoznaje i nazywa rodzaje wypowiedzeń, rozróżnia zdania i równoważniki, buduje je ● stosuje właściwą interpunkcję buduje zdanie pojedyncze rozwinięte z rozsypanki wyrazowej stosując właściwy szyk wyrazów rozpoznaje zdanie bezpodmiotowe układa zdania złożone z podanych zdań pojedynczych wśród zdań złożonych rozróżnia złożone podrzędnie i współrzędnie eliminuje powtórzenia wyrazowe przekształca notatkę w spójną kilkuzdaniową wypowiedź rozumie znaczenia słów; dokonuje korekty w zakresie nieprawidłowego ich zastosowania w zdaniu rozpoznaje wyrazy obcego pochodzenia buduje różne konstrukcje składniowe
    stosuje równoważniki zdań i konstrukcje bezpodmiotowe w oficjalnych tekstach urzędowych, układa zdanie pojedyncze rozwinięte składające się ze wskazanych części mowy przekształca zdanie złożone na pojedyncze nazywa gazety i czasopisma ze względu na częstotliwość ukazywania się stosuje poprawne formy fleksyjne zaimków osobowych dobiera określenia tworzące grupę podmiotu i grupę orzeczenia w zdaniu pojedynczym
    tworzy 'poprawne formy fleksyjne liczebników tworzy poprawne formy czasu przyszłego prostego i stosuje je we własnej wypowiedzi; dobiera różnorodne określenia buduje wypowiedzenia z zastosowaniem trybu rozkazującego; poprawnie pisze "nie" z czasownikiem w formie osobowej poprawnie zapisuje imiona i nazwiska stosuje wielką literę w tytułach książek, filmów, obrazów, itp. zgodnie z regułą ortograficzną pisze nazwy mieszkańców i przymiotniki utworzone do nazw miejscowości właściwie zapisuje wyraz "nie" z poznanymi i utrwalonymi częściami mowy tworzy wyrazy i ich formy z ubezdźwięcznieniem, stosuje poprawny zapis umie zapisać utrwalone liczebniki proste i złożone stosuje przecinki i dwukropek przy wyliczaniu.

 

 

 

Ocena dopuszczająca:

 

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, którego wiedza i umiejętności pozwalają na samodzielne lub przy pomocy nauczyciela wykonanie zadań o niewielkim stopniu trudności.

 

  • jego technika czytania pozwala na zrozumienie tekstu, względna poprawność językowa wypowiedzi ustnych świadczy o zrozumieniu zagadnienia w wypowiedziach pisemnych popełniane błędy językowe, stylistyczne, logiczne i ortograficzne nie przekreślają wartości prac i wysiłku jaki włożył w ich napisanie stopień opanowania przez niego wiadomości pozwala na wykonanie zadań typowych, o niewielkim zakresie trudności, samodzielnie lub przy pomocy nauczyciela przy pomocy nauczyciela rozpoznaje części mowy i określa ich funkcję w zdaniu odróżnia zdania pojedyncze od złożonych i próbuje określać ich rodzaj łączy wyrazy w zespoły składniowe zestawia pary wyrazów podstawowych i pochodnych przeprowadza analizę słowotwórczą wskazuje podstawę słowotwórczą i formant nazywa typy formantów tworzy wyrazy pochodne za pomocą podanych formantów.

 

 

Ocena niedostateczna:

 

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie opanował wiedzy i umiejętności objętych podstawa programową.

 

  • nie opanował podstawowych wiadomości i umiejętności w zakresie fleksji i składni, słownictwa, frazeologii i redagowania wypowiedzi oraz elementarnych wiadomości z zakresu budowy i analizy utworu literackiego, przewidzianych podstawą programową nie opanował techniki głośnego i cichego czytania w stopniu zadowalającym jego wypowiedzi nie są poprawne pod względem językowym i rzeczowym w wypowiedziach pisemnych nie przestrzega reguł ortograficznych, językowych, stylistycznych, logicznych
    nawet z pomocą nauczyciela nie jest w stanie rozwiązać zagadnienia o elementarnym stopniu trudności.

 

 

 

 

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka polskiego w klasie 7

 

 

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą oraz:

Ocena dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną oraz:

Ocena bardzo dobra

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą oraz:

Ocena celująca

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą oraz:

Kształcenie literackie i kulturowe

 

-liryka i gatunki mieszane

Uczeń:

- relacjonuje treść wiersza

- określa rodzaj literacki utworu

-wskazuje podmiot liryczny

- wskazuje adresata lirycznego

- wyjaśnia znaczenie terminów:

renesans, humanizm, fraszka, apostrofa, archaizm, hierarchia wartości, neologizm, wiersz biały, wiersz wolny, mała ojczyzna, sonet, personifikacja, puenta,paradoks, ironia, rym, powtórzenie, pieśń, pytanie retoryczne, satyra, romantyzm, pozytywizm, emigracja, ballada

-wskazuje archaizmy w utworach

- zna najważniejsze fakty z życia J. Kochanowskiego, A. Mickiewicza

 

Uczeń:

- wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

-nazywa uczucia podmiotu lirycznego

- wskazuje i wypowiada się na temat adresata lirycznego

- wskazuje apostrofę i wyjaśnia jej funkcję

- dokonuje podziału wiersza na części tematyczne

- wskazuje i podaje nazwy środków stylistycznych użytych w wierszu

- przedstawia współczesną formę wskazanych archaizmów występujących w utworze

- wskazuje cechy wiersza wolnego

- ustala przynależność gatunkową wiersza

-charakteryzuje twórczość J. Kochanowskiego A. Mickiewicza,

Uczeń:

- interpretuje znaczenie wiersza

- wyjaśnia sens puenty utworu

- wskazuje kontekst biograficzny utworu

- określa funkcję środków stylistycznych użytych w wierszu

- omawia język wiersza

- wyjaśnia metaforyczne znaczenie związków frazeologicznych

- interpretuje tytuł

- omawia funkcję neologizmów w wierszu

- omawia znaczenie refrenu dla wymowy wiersza

- wykorzystuje kontekst biograficzny do analizy utworów J. Kochanowskiego i A. Mickiewicza

Uczeń:

- wypowiada się na temat utworu,

- wypowiada się na temat podmiotu lirycznego, interpretuje jego postawę, hierarchię wartości, przedstawia jego punkt widzenia, sposób postrzegania świata i wartości

- wypowiada się na temat własnego pojmowania pojęcia „małej ojczyzny”

- określa nastrój wiersza i wyjaśnia, jakimi środkami jest on budowany

- interpretuje puentę, przesłanie utworu

- podejmuje dyskusję dotyczącą utworu

- omawia renesansowy charakter fraszek

- omawia związek pomiędzy twórczością autorów (J. Kochanowski, I. Krasicki, A. Mickiewicz, J. Słowacki) a problemami epoki

Uczeń:

- podejmuje dyskusję na tematy związane z utworem i dotyczące jego problematyki

- wskazuje konteksty i nawiązania

- podejmuje dyskusję na temat najważniejszych aspektów życia

- opracowuje mapę myśli dotyczącą omawianego tematu

- tworzy samodzielną wypowiedź pisemną na tematy szeroko powiązane z utworem

- omawia wybrane teksty kultury

 

 

Kształcenie literackie i kulturowe

 

-proza

 

 

 

Uczeń:

- określa rodzaj literacki utworu

- określa przynależność utworu/ fragmentów utworu do rodzaju literackiego

- podaje nazwę rodzaju narracji

- relacjonuje treść utworu/fragmentu utworu

- wskazuje wydarzenia i sytuacje o charakterze baśniowym i realistycznym

- wyjaśnia znaczenie

terminów: powieść, powieść kryminalna, nowela, punkt kulminacyjny, emigrant, symbol, wyraz potoczny, kompozycja, przypowieść, carpe diem, sentencja, powieść historyczna, archaizm

- zna najważniejsze fakty z życia H. Sienkiewicza

 

Uczeń:

- wskazuje cechy gatunkowe utworu

- zapisuje wydarzenia w punktach

- wypowiada się na temat narracji w utworze

- omawia świat przedstawiony w utworze

- opisuje czas i miejsce akcji

- charakteryzuje głównego bohatera utworu/ bohaterów występujących w danym fragmencie utworu

- określa typ narracji występującej w danym fragmencie

- wskazuje archaizmy i wyjaśnia ich znaczenie

-charakteryzuje twórczość H. Sienkiewicza

 

 

 

Uczeń:

- omawia cechy decydujące o przynależności gatunkowej utworu

- opisuje wewnętrzną przemianę bohatera

- omawia relacje panujące między bohaterami

- omawia sposób przedstawienia przeżyć wewnętrznych bohatera

- interpretuje postępowanie bohaterów

- omawia funkcję narracji pierwszoosobowej

- omawia funkcję wyrazów potocznych w danych fragmentach

- interpretuje znaczenie aforyzmów znajdujących się w utworze

- omawia funkcje archaizmów w utworze

- wykorzystuje kontekst biograficzny do analizy utworów H. Sienkiewicza

 

 

Uczeń:

- podejmuje dyskusję na główne tematy dotyczące utworu

- formułuje i wyjaśnia przesłanie utworu

- analizuje sposób przedstawienia bohaterów

- interpretuje słowa bohaterów

- rozumie i omawia elementy symboliczne utworu

- wypowiada swoją opinię na temat przeczytanego fragmentu

- omawia związek pomiędzy twórczością H. Sienkiewicza a problemami epoki

 

 

 

 

 

 

 

Uczeń:

- przygotowuje prezentację multimedialną dotyczącą tematów, motywów zawartych w utworze

- podejmuje dyskusję na tematy związane z utworem i odnosi ją do wybranych tekstów kultury

- omawia kontekst historyczny utworu

-referuje treść całego utworu na podstawie książki lub filmu

- charakteryzuje życie i twórczość A. Saint-Exupéry

 

 

 

 

 

Kształcenie literackie i kulturowe - wywiad

- wyjaśnia znaczenie terminu wywiad

- relacjonuje treść wywiadu

 

- wymienia cechy charakteru bohatera wywiadu

- relacjonuje treść wywiadu wskazując najistotniejsze fragmenty z perspektywy bohatera wywiadu, podjętych przez niego decyzji, działań itp.

- wyjaśnia tytuł wywiadu

- wskazuje fragmenty nacechowane emocjonalnie

 

- wyjaśnia przyczyny zachowania bohatera wywiadu

- pisze charakterystykę bohatera wywiadu

 

- podejmuje dyskusję na tematy szeroko związane z utworem i jego problematyką

- dokonuje charakterystyki porównawczej bohatera wywiadu z inną postacią rzeczywistą lub fikcyjną

Kształcenie literackie i kulturowe

 

-dramat i spektakl teatralny

 

Uczeń:

-przyporządkowuje utwór do rodzaju literackiego

- relacjonuje treść dramatu

- wskazuje cechy dramatu

- określa czas i miejsce akcji

- dokonuje podziału bohaterów na bohaterów realistycznych i bohaterów fantastycznych

- omawia specyfikę teatru starożytnej Grecji

- wyjaśnia znaczenie terminów: przedstawienie realistyczne, komedia, komizm charakterów, komizm sytuacyjny, komizm słowny, akt, scena, didaskalia, karykatura, bohaterowie pierwszoplanowi, bohaterowie drugoplanowi, bohaterowie epizodyczni, motto,  dramat romantyczny, dziady, guślarz, motto, wierzenia ludowe, nauka moralna

 

Uczeń:

- omawia cechy gatunkowe tragedii

- dokonuje podziału bohaterów na pierwszoplanowych, drugoplanowych i epizodycznych

- charakteryzuje bohaterów utworu

- wskazuje wątek główny i wątki poboczne utworu

- zapisuje w punktach historię przedstawioną w utworze

- wskazuje sceny komiczne i tragiczne

- podaje przykłady różnych rodzajów komizmu

- wskazuje zmiany, jakie zaszły w rozwoju teatru

- rozpoznaje elementy języka teatru w przedstawieniu

- omawia specyfikę teatru elżbietańskiego

 

 

Uczeń:

- interpretuje tytuł dramatu

- wyjaśnia sens motta

- opisuje nastrój dramatu

- wskazuje cechy dramatu romantycznego

- określa funkcję świata fantastycznego w utworze

- opisuje bohatera, jego ewolucje, decyzje itp.

- wskazuje cechy teatru antycznego obecne współcześnie

- określa funkcję ironii w dramacie

- omawia relacje pomiędzy dramatem a teatrem

- wyjaśnia, na czym polega karykaturalne przedstawienie bohaterów

- omawia specyfikę teatru współczesnego

- wyjaśnia znaczenie terminów: przedstawienie awangardowe, komizm charakterów, komizm sytuacyjny, komizm słowny

 

 

Uczeń:

- wyjaśnia, na czym polega tragizm bohatera

- wyjaśnia znaczenia  symboliczne zawarte w utworze

- interpretuje wybrane przedstawienie teatralne

- analizuje zakończenie dramatu i omawia jego przesłanie

- analizuje sposoby uzyskania odpowiedniego nastroju w dramacie

- wypowiada się na temat  prawd moralnych przedstawionych w utworze

Uczeń:

- analizuje wskazany plakat teatralny

- formułuje na podstawie dramatu uniwersalne prawdy o ludzkiej psychice, moralności itp.

- omawia nawiązania kulturowe obecne w dramacie

- wypowiada się na temat roli reżysera w interpretacji tekstu dramatycznego

- podejmuje dyskusję na temat granic wolności reżysera w interpretacji tekstu dramatycznego

- pisze recenzję przedstawienia teatralnego

- podaje przykłady przedstawienia motywów zawartych w utworze w innych tekstach kultury

- wybiera dwie adaptacje dramatu i dokonuje ich analizy porównawczej

- charakteryzuje twórczość A. Fredry, wykorzystuje kontekst biograficzny do analizy utworu

 

Kształcenie literackie i kulturowe

 

- komiks

- wyjaśnia znaczenie terminów: czarny charakter, komiks, wyraz dźwiękonaśladowczy

- relacjonuje treść komiksu

- omawia znane sobie przykłady „czarnych charakterów” z wybranych tekstów kultury

- wypowiada się na temat sposobu prezentacji bohatera

 

- analizuje funkcję „czarnego charakteru” w wybranym tekście kultury

- przedstawia swoją opinię na temat komiksu

- przedstawia fabułę

- omawia rodzaj rysunku zastosowanego w podanym komiksie

Kształcenie literackie i kulturowe

 

- reportaż

- wyjaśnia znaczenie terminu reportaż

- relacjonuje treść fragmentów utworu

 

- dokonuje podziału tekstu na części i nadaje im tytuły

- wskazuje cechy reportażu

- podejmuje dyskusję na temat związany bezpośrednio z tematem utworu

- wyraża własną opinię na tematy szeroko związane z utworem

- wskazuje inne teksty kultury powiązane tematycznie z omawianym utworem

Pisanie form wypowiedzi

 

- rozprawka

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: teza, hipoteza, argumenty, akapit

- referuje trzy możliwe schematy pisania rozprawki

- przedstawia elementy kompozycji wypowiedzi argumentacyjnej

- wskazuje cechy dobrze skomponowanego tekstu

- wymienia cechy składające się na wewnętrzną spójność wypowiedzi

- organizuje tekst, nie zawsze zachowując logikę

Uczeń:

- formułuje argumenty do podanego zagadnienia

- tworzy plan rozprawki na podstawie podanej dyskusji

- porządkuje podaną wypowiedź

- wskazuje w podanym tekście zdanie główne akapitu

- tworzy wewnętrznie uporządkowane wypracowanie o umiarkowanym stopniu spójności

Uczeń:

- formułuje argumenty i kontrargumenty do podanej tezy

- koryguje dane wypracowanie

- formułuje wstęp do wypracowania

- tworzy wewnętrznie uporządkowane, na ogół spójne wypracowanie

 

Uczeń:

- pisze rozprawkę w której

ü  zawarta została właściwa teza bądź hipoteza

ü  argumentacja jest wnikliwa, przekonująca i konsekwentna

ü  przedstawiona została własna opinia dotycząca zadanego tematu, ujawniająca szczególną wrażliwość/wnikliwość piszącego

- tworzy wewnętrznie uporządkowane, spójne wypracowanie

Uczeń:

 

Pisanie form wypowiedzi

 

- charakterystyka

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: charakterystyka, charakterystyka postaci, autocharakterystyka, charakterystyka porównawcza

- wskazuje elementy składające się na charakterystykę

Uczeń:

- omawia różnice pomiędzy charakterystyką statyczną a charakterystyką dynamiczną

 

Uczeń:

- tworzy plan charakterystyki wybranej postaci literackiej bądź filmowej

Uczeń:

- pisze charakterystykę zawierającą opis wyglądu zewnętrznego postaci i wnikliwy opis cech charakteru, konsekwentnie poparty trafnie dobranymi przykładami

Uczeń:

- tworzy charakterystykę porównawczą dwóch postaci literackich lub filmowych

Pisanie form wypowiedzi

 

- opis sytuacji, przeżyć wewnętrznych i dzieła sztuki

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych, opis dzieła sztuki

- wymienia elementy składające się na opis sytuacji, opis przeżyć wewnętrznych i opis dzieła sztuki

- podaje nazwy barw użytych przez malarza

- opisuje, co zostało przedstawione na obrazie

- wyjaśnia znaczenie terminów: realizm, źródło światła

 

 

Uczeń:

- wskazuje podział obrazu na części tematyczne

- wskazuje głównych bohaterów obrazu

- opisuje postacie przedstawione na obrazie i ich emocje

- wypowiada się na temat strojów bohaterów

- omawia sytuacje przedstawione na ilustracjach

 

Uczeń:

- opisuje uczucia i stany wewnętrzne bohaterów podanej sytuacji

- redaguje opis sytuacji na podstawie podanego planu

- omawia kolorystykę dzieła

- przedstawia na podstawie wybranych źródeł cechy impresjonizmu

- odnajduje w dowolnych źródłach symboliczne znaczenia wskazanych elementów występujących na obrazach

- interpretuje gesty bohaterów obrazu

- omawia rolę światła na obrazie

Uczeń:

- tworzy dobrze zorganizowany, jasny i zrozumiały opis sytuacji

- redaguje pogłębiony opis przeżyć wewnętrznych, trafnie nazywając uczucia oraz stany psychiczne i posługując się bogatym słownictwem

- wyraża swoją opinię na temat obrazu

- wskazuje cechy impresjonizmu na obrazie

- wnikliwie przedstawia przy opisie dzieła sztuki elementy charakterystyczne, w sposób kompetentny omawia cechy artyzmu, ocenia i interpretuje dzieło sztuki, ujawniając wrażliwość

- omawia konteksty (biblijny, mitologiczny itp.)

- interpretuje wymowę dzieła

Uczeń:

- porównuje obraz z innymi tekstami kultury

- omawia wybrany obraz impresjonistyczny

Pisanie form wypowiedzi

 

-wywiad

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminu wywiad

- wymienia etapy tworzenia wywiadu

Uczeń:

- układa pytania do autora podanego tekstu

 

Uczeń:

- zbiera informacje na temat wybranej postaci, wymyśla temat wywiadu i układa pytania

Uczeń:

- przeprowadza wywiad z kolegą/koleżanką

- wskazuje błędy w podanym wywiadzie

Uczeń:

- przedstawia i ocenia wskazany przez siebie wywiad

 

Formy wypowiedzi

 

- dyskusja

- wyjaśnia znaczenie terminów: dyskusja, stanowisko (teza), argument, kontrargument, sofizmat

- wskazuje cele podjęcia dyskusji

- wymienia cechy dobrego dyskutanta

- wymienia nieuczciwe chwyty stosowane w dyskusji

- wskazuje w podanym tekście argumenty i kontrargumenty

- wskazuje w podanej dyskusji nieuczciwe chwyty

- formułuje argumenty i kontrargumenty do podanej tezy

- bierze udział w debacie

- wyjaśnia, w jaki sposób rozpoznaje się sofizmaty

 

Nauka o języku

 

- fonetyka

- akcent wyrazowy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: głoska, spółgłoska, samogłoska, litera, upodobnienia fonetyczne, ubezdźwięcznienia, udźwięcznienia, upodobnienia wsteczne i postępowe, upodobnienia wewnątrzwyrazowe, upodobnienia międzywyrazowe, utrata dźwięczności w wygłosie, uproszczenie grupy spółgłoskowej

- dokonuje podziału wyrazu na głoski

- wskazuje w wyrazie samogłoski i spółgłoski

- wskazuje spółgłoski powodujące upodobnienia

- przedstawia zasady stosowania akcentu wyrazowego

Uczeń:

- określa funkcję głoski i w podanych wyrazach

- zapisuje wymowę wyrazu i wskazuje różnice pomiędzy wymową a pisownią

- na ogół poprawnie wymawia wyrazy

- wskazuje kierunek upodobnienia w podanych wyrazach

- wskazuje upodobnienia międzywyrazowe w podanym tekście

- poprawnie akcentuje przeczytane wyrazy

 

Uczeń:

- dokonuje poprawnego podziału wyrazu

- poprawnie wymawia wyrazy

- wskazuje wyrazy, w których wolno lub należy upraszczać grupy spółgłoskowe

- wskazuje wyrazy, w których nie wolno upraszczać grup spółgłoskowych

- wskazuje rzeczowniki, w których akcent pada na 3. sylabę od końca

Uczeń:

- koryguje błędy w wymowie i wyjaśnia ich przyczynę

- stosuje w wypowiedzi wyrazy, w których akcent pada na 3. i 4. sylabę od końca

 

Nauka o języku –

 

- części mowy, czasownik

 

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: czasownik osobowy, czasownik nieosobowy, czasowniki dokonane, czasowniki niedokonane

- wymienia, przez co odmienia się czasownik

- odróżnia formy nieosobowe czasownika od form osobowych

Uczeń:

- określa formy gramatyczne czasownika

- uzupełnia zdania czasownikami w odpowiedniej formie

Uczeń:

- redaguje zdania z nieosobowymi formami czasownika zakończonymi na -no, -to

- przekształca zdania, używając odpowiedniej formy czasownika

 

Uczeń:

- modyfikuje wypowiedź za pomocą zmiany aspektu

- sporządza notatkę z zastosowaniem nieosobowych form czasownika

 

Uczeń:

- redaguje instrukcję, w której wykorzystuje czasowniki w trybie rozkazującym

- odmienia czasowniki kłopotliwe

Nauka o języku

 

- strona czynna i bierna czasownika

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: strona czynna, strona bierna, wykonawca czynności, obiekt czynności, czasownik przechodni, czasownik nieprzechodni

- przedstawia zasadę tworzenia strony biernej czasownika

Uczeń:

- przekształca zdania ze strony czynnej na bierną i odwrotnie

- odróżnia czasowniki przechodnie od czasowników nieprzechodnich

- wskazuje wypowiedzi, w których najważniejszą rolę odgrywa wykonawca czynności oraz te, w których najistotniejszy jest obiekt czynności

Uczeń:

- wskazuje, w jakich okolicznościach używamy strony biernej

- odnajduje w tekście czasowniki w stronie biernej i wyjaśnia, w jakim celu zostały użyte

 

Uczeń:

- używa strony biernej w tekstach oficjalnych, np. w stylu urzędowym

 

Nauka o języku

 

- imiesłowy

Uczeń:

- przedstawia klasyfikację imiesłowów

- wskazuje imiesłowy w tekście

- wymienia zasady pisowni nie z imiesłowami

Uczeń:

- tworzy imiesłowy od podanych czasowników

- odmienia imiesłowy przymiotnikowe

- stosuje zasady pisowni nie z imiesłowami

- tworzy imiesłowy z przeczeniem nie

Uczeń:

- przekształca zdania podrzędne w imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe z określeniami

- przekształca wskazane zdania na konstrukcje z imiesłowami przysłówkowymi

- zastępuje określenia oznaczające cechy z imiesłowami z przeczeniem nie

Uczeń:

- wskazuje i poprawia błędy związane z użyciem imiesłowów

- redaguje tekst z użyciem wszystkich rodzajów imiesłowów

- redaguje tekst z użyciem imiesłowów z przeczeniem nie

 

 

 

Nauka o języku- zdania

 

- zdania złożone

- rodzaje zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

- zasady interpunkcyjne w zdaniach złożonych

Uczeń:

- wskazuje zdania złożone

- wymienia rodzaje zdań złożonych

- odróżnia zdania złożone współrzędnie od zdań złożonych podrzędnie

- wskazuje spójniki, przed którymi należy postawić przecinek w zdaniu złożonym współrzędnie

-wymienia zasady stosowania przecinków w zdaniach złożonych

 

Uczeń:

- wskazuje pytanie, na które odpowiadają dane zdania podrzędnego

- podaje nazwy rodzajów zdań złożonych

- wskazuje zdania złożone współrzędnie i określa ich typy

- przyporządkowuje zdania współrzędne stosownie do podanego wykresu

- wskazuje zdania podrzędne przydawkowe i formułuje do nich pytania

- wskazuje zdania podrzędne dopełnieniowe i formułuje do nich pytania

- wskazuje zdania złożone współrzędnie, w których brakuje przecinków

Uczeń:

- przyporządkowuje wykresy do zdań

- sporządza wykresy zdań złożonych współrzędnie

-formułuje zdania podrzędne i stawia przecinki w odpowiednich miejscach

 

Uczeń:

- sporządza wykresy zdań złożonych i podaje nazwy typów zdań podrzędnych

- przekształca tekst, stawiając przecinki w odpowiednich miejscach

 

Nauka o języku

 

- wypowiedzenie wielokrotnie złożone

 

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: wypowiedzenie wielokrotnie złożone, zdanie główne

- dokonuje podziału wypowiedzeń wielokrotnie złożonych na wypowiedzenia składowe

Uczeń:

- wskazuje zdanie główne w wypowiedzeniu złożonym

- stosuje odpowiednią interpunkcję w zdaniach wielokrotnie złożonych

Uczeń:

- sporządza wykres zdania wielokrotnie złożonego

- przekształca grupy zdań pojedynczych w wypowiedzenia wielokrotnie złożone

Uczeń:

- dokonuje opisu składniowego sporządzonego wykresu

- koryguje zbyt długie wypowiedzenia wielokrotnie złożone

 

Nauka o języku

 

- mowa niezależna i zależna

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie terminów: mowa zależna, mowa niezależna

- wyjaśnia różnice pomiędzy mową niezależna a mową zależną

Uczeń:

- w podanym tekście wskazuje mowę zależną i mowę niezależną

- zapisuje dowolny dialog w formie mowy zależnej

- przy zapisie dialogu stosuje poprawną interpunkcję

Uczeń:

- redaguje tekst, w którym wypowiedzi bohaterów zapisuje w formie mowy niezależnej

 

Uczeń:

- przekształca mowę zależna na niezależną i odwrotnie

 

Nauka o języku

 

- słowotwórstwo,

wyrazy pochodne, rodziny wyrazów,

przedrostki i przyrostki,

skrótowce i skróty, wyrazy złożone

- wyjaśnia znaczenie terminów: wyraz podstawowy, wyraz pochodny, temat słowotwórczy, formant, przedrostek, przyrostek, wrostek, formant zerowy, kategoria słowotwórcza, czasowniki dokonane, stopień wyższy i najwyższy przymiotników oraz przysłówków, rodzina wyrazów, rdzeń, wyraz pokrewny, oboczność, skrótowiec, skrót,  wyraz złożony, złożenie, zrost

- wymienia kategorie słowotwórcze

- wskazuje cechy decydujące o pisowni przedrostków z-, s-

- wymienia rodzaje skrótowców

- przedstawia zasady odmiany skrótowców i używania ich w zdaniach

- wymienia zasady stosowania skróconego zapisu

- referuje zasady tworzenia wyrazów złożonych i wymienia ich typy

- wyjaśnia znaczenie podanych wyrazów pochodnych

- tworzy przymiotniki od rzeczowników

- przyporządkowuje wyraz pochodny do kategorii słowotwórczej

- wskazuje wyrazy należące do jednej rodziny

- wskazuje wyraz podstawowy w parze wyrazów pokrewnych

- zapisuje wyrazy, stosując odpowiednie przedrostki

- zapisuje wyrazy z odpowiednimi przyrostkami -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki

- odnajduje skrótowce w tekście

- wyjaśnia znaczenie skrótowców i skrótów

- objaśnia znaczenie wskazanych wyrazów złożonych

- odróżnia zrosty od złożeń

- wskazuje w podanych parach wyrazów wyraz podstawowy i wyraz pochodny

- wskazuje formant w wyrazie pochodnym

- tworzy czasowniki dokonane poprzez dodanie przedrostków

- tworzy stopień wyższy i najwyższy przymiotników i przysłówków

- podkreśla rdzeń i wskazuje oboczności w rodzinie wyrazów

- w podanym tekście poprawia błędy wynikające z błędnego zapisu przedrostków z-, s- oraz przyrostków -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki

- poprawnie stosuje skrótowce w zdaniu

- poprawnie zapisuje skróty podanych wyrażeń

- tworzy poprawne przymiotniki złożone

- dokonuje analizy słowotwórczej podanych wyrazów

- tworzy wyrazy należące do konkretnych kategorii słowotwórczych

- sporządza wykresy rodziny wyrazów

- tworzy własny tekst z użyciem wyrazów z przedrostkami s-, z- oraz przyrostkami -dztwo, -ctwo, -dzki, -cki

- zastępuje podane nazwy właściwymi skrótowcami

- używa wyrazów złożonych w odpowiednim kontekście

 

 

 

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny
NOWESłowa na start! klasa 8

 

 

Zagadnienia

Wymagania konieczne

(ocena dopuszczająca)

 

 

Uczeń potrafi:

Wymagania podstawowe

(ocena dostateczna)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dopuszczającą, oraz:

Wymagania rozszerzające

(ocena dobra)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną, oraz:

Wymagania dopełniające

(ocena bardzo dobra)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dobrą, oraz:

Wymagania wykraczające

(ocena celująca)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę bardzo dobrą, oraz:

Kształcenie literackie i kulturowe: wiersz

• zreferować treść wiersza

• określić rodzaj literacki

• wskazać podmiot liryczny

• określić rodzaj liryki

• wyjaśnić pojęcia: aforyzm, fraszka, paradokstren, porównanie homeryckie, puenta, przenośnia, symbol, peryfraza, hymn, refren, anafora, ironia apostrofa

• omówić przynależność gatunkową utworów  

• wskazać adresata lirycznego, bohaterów wiersza

• określić funkcję zwrotów do adresata

• opisać emocje wyrażane przez podmiot liryczny, nazwać emocje towarzyszące podmiotowi lirycznemu, określić jego stosunek do adresata lirycznego, sytuacji

• wyjaśnić, w imieniu jakiej zbiorowości wypowiada się podmiot liryczny

• scharakteryzować bohaterów

• wyjaśnić znaczenie sentencji

• wyjaśnić prawdy życiowe zawarte w utworach

• określić funkcję adresata

• określić miejsce, w którym znajduje się podmiot liryczny

• wskazać środki stylistyczne, związki frazeologiczne

 

• wskazać elementy tworzące atmosferę, budujące nastrój

• omówić funkcję skontrastowania np. dwóch przestrzeni, bohaterów itp.

• zinterpretować zabiegi stylistyczne zastosowane w wierszu, określić funkcję słownictwa

• omówić funkcję użycia regionalizmów w piosence, paradoksu we fraszce

• zinterpretować tytuł

• scharakteryzować obraz Boga wyłaniający się z utworu, wskazać nawiązania np. biblijne, omówić kontekst np. historyczny utworu

• postawić tezę interpretacyjną

• określić przyczyny emocji podmiotu lirycznego

• zinterpretować wymowę wiersza, przesłanie utworu

• przedstawić swoje spostrzeżenia dotyczące danej sytuacji lirycznej

• zinterpretować istotne elementy wiersza, np. zakończenie, sposób ukazania przemijania, puentę

• odnieść wymowę wiersza do rzeczywistości codziennej

• odnieść uniwersalne prawdy zawarte w aforyzmach i fraszkach do swojego doświadczenia

• omówić funkcję refrenu i anafory

• wyjaśnić, na czym polegał tragizm pokolenia, do którego należał K. K. Baczyński

• dokonać interpretacji tworząc własną wypowiedź, np. sformułować rzeczywisty katalog zasad, którymi powinien się kierować człowiek

wykazuje umiejętność operowanie kontekstem, twórczego przetworzenia poruszanych w utworze kwestii, przekładu intersemiotycznego, np. potrafi:

• podjąć dyskusję na wskazany temat

• odnaleźć odzwierciedlenie poruszanych zagadnień w wybranym tekście kultury i omówić dostrzeżony związek

• omówić kontekst historyczny utworu

• stworzyć prezentację tematyczną

• przedstawić wybrany tekst kultury dotyczący tragizmu pokolenia, do którego należał Krzysztof Kamil Baczyński

• przytoczyć i omówić wybrany tekst kultury poruszający temat małej ojczyzny

• omówić różne sposoby przedstawienia motywu przemijania w tekstach kultury

Kształcenie literackie i kulturowe: treny

 

• zrelacjonować treść trenów

• określić rodzaj liryki każdego z utworów

• wskazać adresatów wymienionych na początku Trenu I, VII i VIII

• wymienić cechy Urszulki przywołane przez podmiot liryczny w Trenie VIII

 

• zrelacjonować treść wiersza

• wskazać podmiot liryczny w wierszu

Tren I

• wyjaśnić funkcję apostrofy rozpoczynającej utwór

• wskazać porównanie homeryckie i określić jego funkcję

Tren V

• wskazać porównanie homeryckie i określić jego funkcję

• wyjaśnić przyczynę przywołania Persefony

Tren VII

• określić funkcję odwołania do ubiorów córki

• omówić funkcję wykrzyknienia w puencie utworu

 

• opisać sytuację liryczną

• wypowiedzieć się na temat podmiotu lirycznego

• opisać wizję zaświatów przedstawioną w wierszu

 

 

Tren I

• zinterpretować metaforyczne znaczenie smoka

• omówić funkcję pytania retorycznego w zakończeniu utworu

Tren V

• zinterpretować metaforyczne znaczenie oliwki i sadownika

• zinterpretować znaczenie pytania retorycznego w puencie utworu

Tren VII

• omówić funkcję zdrobnień

• zinterpretować dwojakie znaczenie słowa skrzynka, użytego utworze

Tren VIII

• zinterpretować funkcję kontrastu w ukazaniu domu: przed i po śmierci Urszuli

• wskazać peryfrazę i określić jej funkcję

• omówić sposób, w jaki został przedstawiony Bóg

Tren I

• zinterpretować znaczenie puenty

• zinterpretować wymowę utworu

Tren V

• zinterpretować wymowę utworu

Tren VII

• zinterpretować wymowę utworu

• porównać omówione treny i wyrazić swoją opinię na temat zawartego w nich ładunku emocjonalnego

 

• zinterpretować puentę wiersza

 

 

• omówić wybrany tekst kultury, w którym została przedstawiona strata bliskiej osoby, i porównać go z utworami Jana Kochanowskiego

• wypowiedzieć się na temat uniwersalnej prawdy o człowieku zawartej w wierszu

• omówić wizje zaświatów przedstawione w wybranych tekstach kultury

Kształcenie literackie i kulturowe: proza

• odtworzyć najważniejsze fakty, sądy i opinie

• zrelacjonować treść  utworu lub fragmentu utworu

• przedstawić bohaterów utworu

• wyjaśnić pojęcia: literatura faktu, reportaż, alianci, idealizm, superbohater, antyutopia, alegoria, utopia, science fiction

• wypowiedzieć się na temat narratora

• określić czas i przestrzeń akcji

• wyjaśnić pojęcia:

faszyzm, rasizm, obóz koncentracyjny, motyw, przypowieść, powieść historyczna, powiastka filozoficzna

• określić rodzaj narracji

 

• wykorzystać najważniejsze konteksty

• scharakteryzować bohaterów całego lub fragmentów utworu

• opisać relacje pomiędzy bohaterami, określić stany emocjonalne bohaterów

• omówić znaczenie czasu i miejsca akcji dla wymowy  utworu, omówić świat przedstawiony

• określić temat przewodni utworu

• wypowiedzieć się na temat utworu i zawartych w nim zagadnień, wyjaśnić zasady rządzące światem przedstawionym

• wyjaśnić specyfikę języka utworu, np. użytych w tekście frazeologizmów

• omówić sposób prezentacji wybranego elementu utworu, porównać wybrane elementy świata przedstawionego

• wyliczyć i omówić problemy, z którymi zetknął się bohater

• wyjaśnić motywy postępowania, konsekwencje decyzji bohatera, wskazać jego najważniejsze cechy

• wyjaśnić przyczynę reakcji bohatera w wybranych sytuacjach,

• omówić stosunek bohatera do rzeczywistości

• zinterpretować zachowanie bohatera, ocenić go

• omówić relacje łączące bohaterów

• omówić stosunek autora tekstu do opisywanego bohatera

• wskazać cechy gatunkowe utworu, wypowiedzieć się na temat stylu utworu

• wyciągnąć wnioski

• określić własne stanowisko

 

 

posiada umiejętność poprawnego zinterpretowania wymaganego materiału, właściwej argumentacji, uogólniania, podsumowania i porównania, np. potrafi:

• przedstawić  punkt widzenia narratora na poruszany w utworze temat

• zinterpretować  puentę, tytuł, wymowę utworu

• wskazać charakterystyczne cechy języka utworu , wyjaśnić ich znaczenie i określić ich funkcje w tekście

• wskazać stereotypy  przedstawione w utworze

• przedstawić zdobyte za pomocą różnych źródeł informacje na temat poruszany w tekście

• podjąć dyskusję na temat poruszanych problemów,

• wyjaśnić symboliczne znaczenie elementów utworu, omówić przenośnie, uniwersalną wymowę utworu

• umieścić utwór w kontekście, np. historycznym, biograficznym

potrafi wykorzystywać bogate konteksty, formułować i rozwijać problem badawczy, tworzyć własne teksty rozwijające poruszane tematy, np. potrafi:

• stworzyć prezentację nawiązującą do poruszanych zagadnień

• podjąć dyskusję na temat rzetelnych źródeł informacji lub zagadnień poruszanych w tekście

• przedstawić inny tekst kultury podejmujący temat

• na podstawie dowolnych źródeł opracować kontekst historyczny  utworu

• odnaleźć konteksty i nawiązania

Kształcenie literackie i kulturowe: Adam Mickiewicz Pan Tadeusz

(lektura obowiązkowa)

• wyjaśnić pojęcia: epopeja, inwokacja, szlachta, dworek szlachecki, komizm, ironia

Do fragmentu utworu:

• zrelacjonować treść fragmentu

• wskazać adresatów inwokacji

Do całości utworu:

• zrelacjonować treść utworu

• wymienić obyczaje szlacheckie opisane w utworze

 

Do fragmentu utworu:

• wypowiedzieć się na temat narratora fragmentu utworu

Do całości utworu:

• opisać strukturę społeczną szlachty polskiej

• scharakteryzować Jacka Soplicę, Hrabiego, Sędziego i Gerwazego

• wymienić wydarzenia historyczne przywołane w koncercie Jankiela

• wymienić cechy gatunkowe utworu

Do fragmentu utworu:

• wskazać, w jaki sposób inwokacja nawiązuje do tradycji eposu homeryckiego

Do całości utworu:

• wypowiedzieć się na temat sposobu przedstawienia społeczności dobrzyńskiej

• wskazać komizm w sposobie przedstawienia niektórych bohaterów

Do fragmentu utworu:

• zanalizować sposób przedstawienia ojczyzny w inwokacji

• zanalizować elementy wystroju dworku szlacheckiego w kontekście tradycji i patriotyzmu

Do całości utworu:

• podjąć dyskusję na temat zalet i wad szlachciców przedstawionych w utworze

• zinterpretować częste pojawianie się w utworze słowa ostatni

• zinterpretować tytuł utworu

• omówić kontekst historyczny, w jakim powstało dzieło, oraz kontekst historyczny wydarzeń przedstawionych w utworze

• podjąć dyskusję na temat przyczyn określenia dzieła Mickiewicza epopeją narodową, skoro opisana została tam tylko jedna warstwa społeczna

• porównać tekst Adama Mickiewicza z reżyserską wizją Andrzeja Wajdy

Kształcenie literackie i kulturowe: Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec (lektura obowiązkowa)

Do fragmentu utworu:

• zrelacjonować treść fragmentu utworu

Do całości utworu:

• wyjaśnić pojęcia: okupacja, Szare Szeregi, sabotaż, dywersja, literatura faktu

• zrelacjonować treść książki

• określićrodzaj narracji

• zrelacjonować przebieg akcji pod Arsenałem

 

Do fragmentu utworu:

• omówić świat przedstawiony we fragmencie utworu

• scharakteryzować bohaterów fragmentu utworu

Do całości utworu:

• omówić świat przedstawiony

• opisać rzeczywistość okupowanej Warszawy

• wymienić i scharakteryzować bohaterów pierwszoplanowych

• opisać perypetie bohaterów działających w małym sabotażu i w dywersji

Do fragmentu utworu:

• wyjaśnić, dlaczego Rudy czuł się szczęśliwy pomimo dojmującego bólu i świadomości zbliżającej się śmierci

Do całości utworu:

• wypowiedzieć się na temat specyfiki pokolenia, do którego należeli bohaterowie

• wskazać cechy gawędy harcerskiej i literatury faktu

Do fragmentu utworu:

• w kontekście danego fragmentu utworu zinterpretować tytuł utworu

Do całości utworu:

• podjąć dyskusję na temat celowości przeprowadzenia akcji pod Arsenałem w świetle jej skutków

• podjąć dyskusję na temat ówczesnego i współczesnego rozumienia słowa patriotyzm

• porównać sposób ukazania akcji pod Arsenałem oraz jej skutków w książce Aleksandra Kamińskiego oraz w filmie w reżyserii Roberta Glińskiego

Kształcenie literackie i kulturowe: Henryk Sienkiewicz, Quo vadis

(lektura obowiązkowa)

Do fragmentu utworu:

• wyjaśnić pojęcia: pierwsi chrześcijanie, Cesarstwo Rzymskie

• zrelacjonować treść fragmentu

Do całości utworu:

• wyjaśnić pojęcie powieść historyczna

• zrelacjonować treść powieści

• określićrodzaj narracji

 

Do fragmentu utworu:

• scharakteryzować Winicjusza i Petroniusza

• wymienić wartości najważniejsze dla Rzymian

Do całości utworu:

• omówić świat przedstawiony

• wskazać cechy powieści historycznej

• scharakteryzować bohaterów pierwszoplanowych

• opisać obyczajowość starożytnych Rzymian

Do fragmentu utworu:

• opisać emocje, które targały Winicjuszem

Do całości utworu:

• przedstawić konsekwencje, z którymi wiązał się wybór religii chrześcijańskiej

• omówić sposób życia pierwszych chrześcijan

• omówić przyczyny, przebieg i konsekwencje pożaru Rzymu

• opisaćprzemianę wewnętrzną Winicjusza

Do fragmentu utworu:

• porównać wiarę Rzymian i chrześcijan

Do całości utworu:

• zinterpretować tytuł powieści

• przedstawić dwa sposoby pojmowania miłości w ujęciu antycznym i chrześcijańskim

 

• omówić wybraną adaptację Quo vadis

• podjąć dyskusję na temat poświęcenia życia dla idei, w którą się wierzy

• porównać pierwszych chrześcijan ze współczesnymi wyznawcami Jezusa z Nazaretu

Kształcenie literackie i kulturowe: Stefan Żeromski Syzyfowe prace

(lektura obowiązkowa)

Do fragmentu utworu:

• wyjaśnić pojęcie rusyfikacja

• zrelacjonować fragment powieści

Do całości utworu:

• wyjaśnić pojęcia: zabory, rusyfikacja

• zrelacjonować treść powieści

 

Do fragmentu utworu:

• scharakteryzować Bernarda Zygiera

Do całości utworu:

• omówić świat przedstawiony

• scharakteryzować Marcina Borowicza i Andrzeja Radka

• wymienić metody rusyfikacji przedstawione w powieści

Do fragmentu utworu:

• wypowiedzieć się na temat przyczyn lekceważenia przez uczniów lekcji języka polskiego

Do całości utworu:

• przedstawić sytuację społeczeństwa polskiego po powstaniu styczniowym

• omówić sposoby walki z rusyfikacją przedstawione w utworze

• zinterpretować tytuł powieści

Do fragmentu utworu:

• omówić i zanalizować reakcje uczniów na recytację Reduty Ordona

Do całości utworu:

• zanalizować skutki zabiegów rusyfikacyjnych

• przedstawić postawy członków polskiej społeczności wobec działań zaborców i zanalizować ich przyczyny

• podjąć dyskusję na temat potrzeby zachowywania tożsamości narodowej

Kształcenie literackie i kulturowe:  Sławomir Mrożek Artysta

(lektura obowiązkowa)

 

• wyjaśnić pojęcie alegoria

• zrelacjonować treść opowiadania

• określić rodzaj narracji

 

• wypowiedzieć się na temat narratora

• wyjaśnić postawę Koguta

• skomentować zachowanie Lisa

• omówić alegoryczne znaczenie występujących postaci

• wskazać elementy komizmu

• odnieść postawę Koguta do wyobrażenia na temat artysty

• sformułować morał

• podjąć dyskusję na temat sposobu postrzegania artystów

• porównać utwór Sławomira Mrożka z wybraną bajką zwierzęcą

Kształcenie literackie i kulturowe: wywiad, gatunki publicystyczne

• wyjaśnić pojęcie wywiad, zreferować treść wywiadu

• omówić przynależność tekstu do gatunku prasowego

• przedstawić najważniejsze wydarzenia z historii piśmiennictwa

• wymienić gatunki wypowiedzi prasowej

• podzielić wypowiedzi pisemne na kategorie

• rozpoznać gatunki wypowiedzi prasowej

 

• zanalizować wywiad pod kątem sposobu zadawania pytań przez dziennikarkę

• omówić język prasy

• wymienić cechy dobrego tekstu prasowego

 

• odnaleźć elementy omówione w wywiadzie w rzeczywistości codziennej

• zanalizować tekst prasowy według podanych kryteriów

 

 

• podjąć dyskusję na temat wad i zalet publikacji drukowanych oraz elektronicznych

 

Kształcenie literackie i kulturowe: komiks

• przedstawić historię komiksu

• omówić język komiksu

• przedstawić różnice pomiędzy komiksem amerykańskim a komiksem europejskim

• przedstawić wybrany komiks i ocenić go według podanych kryteriów

• porównać wybrane komiksy i ocenić je według podanych kryteriów

• stworzyć projekt komiksu

• przedstawić film inspirowany komiksem i omówić jego specyfikę

Kształcenie literackie i kulturowe: film

• przedstawić najważniejsze momenty w historii kina

• wyjaśnić pojęcia: kadr, plan filmowy, ujęcie, scena, montaż, scenariusz

• podać przykłady filmów należących do poszczególnych gatunków filmowych

• omówić kompozycję kadru

 

• wskazać w wybranych filmach cechy klasyfikujące je do poszczególnych gatunków

• zanalizować język filmu w wybranym dziele

• ocenić wybrane dzieło filmowe według podanych kryteriów

• przygotować prezentację na temat wybranej postaci związanej z filmem

• stworzyć scenariusz filmowy spełniający wymogi wybranej konwencji gatunkowej

Kształcenie literackie i kulturowe: dzieło sztuki (obraz, fotografia)

• wymienić barwy użyte przez malarza

• opisać, co zostało przedstawione na obrazie, zdjęciu

• wyjaśnić pojęcia: wzorzec, kompozycja fotografii, sztuka współczesna

• przedstawić najważniejsze wydarzenia z historii fotografii

• wymienić rodzaje fotografii

• wyjaśnić pojęcia: mural, street art

• opisać mural

• omówić znaczenie zastosowanych przez malarza proporcji

• omówić kompozycję dzieła

• opisać krajobraz, omówić kompozycję obrazu

• wskazać przykłady fotografii należących do danych kategorii

 

 

• zinterpretować znaczenie barw

• zinterpretować sposób przedstawienia bohatera

• wskazać elementy, które zostały wyeksponowane na zdjęciu

• ocenić wybraną fotografię według podanych kryteriów

• wypowiedzieć się na temat roli światła w fotografii

 

 

• zinterpretować sposób ukazania tematu na obrazie

• wyrazić swoją opinię na temat obrazu

• wyjaśnić wymowę obrazu

• wypowiedzieć swoją opinię na temat fotografii i uzasadnić ją

• zanalizować wybraną fotografię

• wypowiedzieć się na temat specyfiki sztuki współczesnej

• porównać obraz z innymi tekstami kultury przedstawiającymi temet

• omówić wybrany obraz

• przygotować prezentację na temat np. twórczości Warhola

• zanalizować wybraną fotografię artystyczną

• omówić wybrany przykład street artu

 

Kształcenie literackie i kulturowe: internet, telewizja

 

• przedstawić historię internetu

• wymienić gatunki wypowiedzi internetowych

• wyjaśnić pojęcia związane z rzeczywistością internetu

• zrelacjonować etapy rozwoju telewizji

• wskazać momenty przełomowe w rozwoju telewizji

• podać przykłady gatunków telewizyjnych

 

• omówić funkcję internetu

• scharakteryzować wybrane programy telewizyjne

 

• wyjaśnić przyczynę popularności konkretnych serwisów internetowych

• scharakteryzować język wypowiedzi internetowych

• omówić specyfikę języka przekazu telewizyjnego

 

• przedstawić wybrany blog

• wskazać korzyści i zagrożenia związane z internetem

• ocenić wypowiedź internetową według podanych kryteriów

• ocenić wybrany program telewizyjny według podanych kryteriów

• porównać różne przykłady tego samego gatunku telewizyjnego

 

• podjąć dyskusję na temat sposobów chronienia prywatności w internecie

• przedstawić swoje wyobrażenia na temat przyszłości internetu

• wypowiedzieć się na temat roli telewizji w życiu swoich rówieśników

• podjąć dyskusję na temat jakości i funkcji reklam telewizyjnych

• przygotować prezentację na temat swojego ulubionego serialu

Kształcenie literackie i kulturowe:  muzyka

• zrelacjonować rozwój muzyki na poszczególnych etapach historii kultury

• wymienić elementy języka muzyki

• wymienić rodzaje muzyki rozrywkowej

• omówić rolę muzyki w wybranym filmie

• ocenić utwór muzyczny na podstawie podanych kryteriów

• zastosować elementy języka muzyki do analizy wybranego utworu

• stworzyć prezentację na temat ulubionego muzyka bądź gatunkumuzyki

• stworzyć prezentację na temat muzyki etnicznej charakterystycznej dla swojego regionu

Kształcenie literackie i kulturowe: twórca i jego czasy

• wyjaśnić pojęcia: renesans, humanizm

• wymienić najważniejsze etapy życia Jana Kochanowskiego

• wyjaśnić pojęcia: szlachta, Wielka Emigracja, epopeja narodowa

• wymienić najważniejsze etapy życia Adama Mickiewicza

• wyjaśnić pojęcia: harcerstwo, literatura podziemna

• wyjaśnić pojęcie rusyfikacja

• wymienić najważniejsze etapy życia Henryka Sienkiewicza

• wyjaśnić pojęcie emigracja

• wymienić najważniejsze fakty z życia Melchiora Wańkowicza

• scharakteryzować twórczość Jana Kochanowskiego

• omówić okoliczności powstania cyklu Trenów

• scharakteryzować twórczość Adama Mickiewicza

• omówić kontekst historyczny twórczości Aleksandra Kamińskiego

• przedstawić okoliczności powstania Syzyfowych prac

• przedstawić genezę powieści Quo vadis

 

• wskazać elementy autobiograficzne w książce Ziele na kraterze

• wskazać cechy charakterystyczne renesansu

• omówić genezę Pana Tadeusza

• wyjaśnić genezę powstania Kamieni na szaniec

• wypowiedzieć się na temat twórczości Henryka Sienkiewicza

• omówić kontekst powstania powieści historycznych

• wypowiedzieć się na temat twórczości artysty

 

• scharakteryzować twórczość Melchiora Wańkowicza

• przedstawić specyfikę Trenów Jana Kochanowskiego

• wymienić cechy epopei obecne w Panu Tadeuszu

• przedstawić znaczenie Kamieni na szaniec dla współczesnych autorowi odbiorców

• omówić kontekst społeczno-historyczny twórczości Żeromskiego

• przedstawić recepcję powieści Quo vadis

• omówić sposób opisywania rzeczywistości w dziełach S. Mrożka

• wypowiedzieć się o wydarzeniach historycznych współczesnych autorowi

• wypowiedzieć się na temat literatury podziemnej w okupowanej Polsce

Retoryka, sztuka posługiwania się językiem: perswazja, opinia, poprawność językowa

• wyjaśnić pojęcia: perswazja, apel, sugestia, uzasadnienie, negocjacje, reklama, manipulacja, etyka słowa

• wymienić cechy wypowiedzi perswazyjnej

• wymienić fazy negocjacji

• wymienić sposoby nakłaniania w reklamie

• wymienić elementy etyki słowa

• wyjaśnić pojęcia: opinia, informacja

• wymienić zasady, które powinny być przestrzegane podczas wyrażania opinii

• przedstawić podział błędów językowych

• poprawnie odczytać podane wyrazy

• odnaleźć w podanych tekstach apel, sugestię i uzasadnienie

• wymienić sposoby manipulacji

• wskazać reklamy, które nakłaniają odbiorcę do konkretnego działania

• wskazać wypowiedzi wykorzystujące manipulację

• wyjaśnić różnicę pomiędzy opinią a informacją

• odróżnić informację od opinii

• poprawnie odmienić podane słowa

• właściwie sformułować związki frazeologiczne

• w podanych przykładach wskazać sylaby akcentowane

• skomponować wypowiedź perswazyjną na zadany temat

• zanalizować hasła reklamowe pod kątem adresata

• zanalizować wybrane reklamy pod kątem zabiegów manipulacyjnych

• sporządzić notatkę zawierającą informacje

• skorygować błędy w podanych tekstach

• odnaleźć w zdaniach błędnie użyte wyrazy

• odnaleźć błędy stylistyczne w tekście i skorygować je

 

• przeprowadzić negocjacje zgodnie z podanym schematem

• ułożyć hasła reklamowe, nakłaniające do konkretnego działania

• sformułować opinie wraz z uzasadnieniem

• wskazać pleonazmy w podanych wyrażeniach

 

• odnaleźć w reklamach i wypowiedziach polityków elementy manipulacji i zanalizować je

• wygłosić publicznie mowę perswazyjną

Nauka o języku: słownictwo, komunikacja językowa

• wymienić zasady porozumiewania się w grzeczny sposób

• wymienić formy grzecznościowe

• wymienić odmiany polszczyzny

• wskazać różnice pomiędzy odmianą oficjalną a nieoficjalną polszczyzny

• wyartykułować podane wyrazy zgodnie z normą wzorcową

• zaakcentować podane wyrazy zgodnie z normą wzorcową

• wyjaśnić pojęcia: języki środowiskowe, języki zawodowe, kolokwializmy, profesjonalizmy

• wyjaśnić pojęcia: dialekt, gwara

• wymienić istniejące w Polsce dialekty

• wymienić style funkcjonujące w polszczyźnie

• zreferować podstawową zasadę dobrego stylu

• wyjaśnić pojęcia: treść wyrazu, zakres wyrazu

• odróżnić treść od zakresu wyrazu

• wyjaśnić pojęcia: synonim, antonim, homonim, wyraz wieloznaczny, eufemizm

• wymienić rodzaje neologizmów i zapożyczeń

• wymienić obrzędy nadawania imion

• wymienić języki, z których wywodzą się imiona

• zrelacjonować historię nadawania nazwisk

• zrelacjonować zasady odmiany nazwisk żeńskich i nazwisk małżeństw

• wymienić rodzaje nazw miejscowości

• zreferować zasadę zapisu dwuczłonowych nazw miejscowych

• dopasować słowa i zwroty grzecznościowe do adresata

• wskazać wypowiedzi należące do oficjalnej i nieoficjalnej odmiany języka

• wymienić sytuacje, w których można stosować nieoficjalną formę języka,oraz takie, w których należy stosować formę oficjalną

• odróżnić języki środowiskowe od języków zawodowych

• wskazać kolokwializmy w podanym tekście

• wskazać różnice pomiędzy gwarą a dialektem

• wymienić cechy każdego ze stylów

• wymienić szczegółowe zasady dobrego stylu

• wyjaśnić zależność pomiędzy treścią a zakresem wyrazu

• zastąpić podane wyrazy synonimami

• podać antonimy do danych wyrazów

• podzielić neologizmy na kategorie

• odnaleźć neologizmy w tekście

• wytłumaczyć znaczenie podanych imion słowiańskich

• użyć imion w wołaczu

• poprawnie odmienić nazwiska

• właściwie odmienić nazwy miejscowości

 

 

 

• wskazać wypowiedzi, w których zostały złamane zasady grzeczności w języku

• wyjaśnić różnice pomiędzy normą wzorcową a normą użytkową języka

• rozpoznać wypowiedzi zgodne z normą wzorcową i normą użytkową

• wymienić przykłady języków środowiskowych języków i zawodowych

• wymienić cechy gwary uczniowskiej

• w podanych przykładach wskazać różnice pomiędzy gwarą a językiem ogólnonarodowym

• rozpoznać styl podanej wypowiedzi

• skorygować błędy stylistyczne w podanym tekście

• porównać treść i zakres wyrazu w podanych przykładach

• wyjaśnić różnice pomiędzy wyrazami wieloznacznymi a homonimami

• wyjaśnić znaczenie podanych eufemizmów

• wyjaśnić znaczenie podanych neologizmów

• zanalizować swoje imię z uwzględnieniem podanych kryteriów

• zanalizować różne nazwiska pod kątem ich pochodzenia

• wyjaśnić pochodzenie podanych nazw miejscowości

 

 

• sformułować wypowiedzi dostosowane do adresata

• stworzyć wypowiedzi zgodne z wzorcową odmianą języka

• rozpoznać podane rodzaje języków środowiskowych

• przekształcić tekst gwarowy na ogólnopolski

• stworzyć tekst w wybranym stylu

• podane wyrazy zastąpić słowami o bogatszej treści

• podane wyrazy zastąpić słowami o szerszym zakresie

• podać różne znaczenia danych wyrazów

• wskazać archaizmy w przysłowiach i wyjaśnić ich znaczenie

• wypowiedzieć się na temat mody na konkretne imiona

• utworzyć nazwy mieszkanki i mieszkańca danego miasta

 

 

• sformułować oficjalną mowę na zadany temat, uwzględniając wszystkie zasady grzeczności

• zanalizować wybrane przez siebie wypowiedzi publicystyczne pod kątem zgodności z normami językowymi

• stworzyć dłuższą wypowiedź ustną zawierającą elementy wybranego języka środowiskowego

• stworzyć minisłownik wybranej gwary

• wyjaśnić znaczenie imion biblijnych

Nauka o języku: odmienne części mowy

• wymienić odmienne części mowy

• scharakteryzować odmienne części mowy

• określić cechy charakterystyczne deklinacji trudnych rzeczowników

• odnaleźć nieosobowe formy czasownika w tekście i określić je

• dokonać właściwej deklinacji rzeczowników

• właściwie odmienić i stopniować przymiotniki

• właściwie określić formy czasownika osobowego

• właściwie określićformy zaimków i poprawnie je stosować

• właściwie nazywać rodzaje liczebników

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą o odmiennych częściach mowy

Nauka o języku:

nieodmienne części mowy

• wymienić nieodmienne części mowy

• scharakteryzować nieodmienne części mowy

• wskazać spójniki, przed którymi stawiamy przecinek

• wskazać przysłówki, które podlegają stopniowaniu

• rozpoznać nieodmienne części mowy

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą o nieodmiennych częściach mowy

 

Nauka o języku: 

pisownia nie z różnymi częściami mowy

• wymienić części mowy pisane łącznie z partykułą nie

• wskazać, które części mowy pisze się rozdzielnie z partykułą nie

• zastosować poznane zasady w praktyce

• skorygować tekst pod względem pisowni partykułynie z różnymi częściami mowy

• stworzyć tekst, stosując różne części mowy z partykułą nie

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą ortograficzną

 

Nauka o języku:

fonetyka

• wyjaśnić pojęcia: głoska, litera, ubezdźwięcznienie, udźwięcznienie, uproszczenie grupy spółgłoskowej

• przedstawić podział głosek

• wymienić zasady poprawnego akcentowania w języku polskim

• rozpoznać rodzaje głosek na przykładach

• poprawnie podzielić wyrazy na sylaby

• wskazać wyrazy, w których nastąpiło uproszczenie grupy spółgłoskowej

• wskazać upodobnienia wewnątrzwyrazowe

• skorygować błędy w podziale wyrazów

• poprawnie zaakcentować wyrazy stanowiące wyjątek od powszechnej reguły

• określić kierunek upodobnienia

• skorygować błędy w akcentowaniu

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą o fonetyce

 

Nauka o języku: słowotwórstwo

• wyjaśnić pojęcia: wyraz podstawowy, wyraz pochodny, temat słowotwórczy, formant, przedrostek, przyrostek, wrostek, formant zerowy, oboczność, rodzina wyrazów, rdzeń, wyraz pokrewny, oboczność, złożenia, zrosty

• wymienić kategorie słowotwórcze

• wyjaśnić znaczenie podanych wyrazów pochodnych

• utworzyć przymiotniki od rzeczowników

• przyporządkować wyraz pochodny do kategorii słowotwórczej

• wskazać wyrazy należące do jednej rodziny

• wskazać w podanych parach wyrazów wyraz podstawowy i wyraz pochodny

• wskazać formant w wyrazie pochodnym

• podkreślić w rodzinie wyrazów rdzeń i wskazać oboczności

• rozpoznać złożenia i zrosty na podanych przykładach

• dokonać analizy słowotwórczej podanych wyrazów

• utworzyć wyrazy należące do konkretnych kategorii słowotwórczych

• sporządzić wykresy rodziny wyrazów

• omówić funkcję łącznika w przymiotnikach złożonych

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą z zakresu słowotwórstwa

 

Nauka o języku:

wypowiedzenie i jego części

• wymienić główne i drugorzędne części zdania

• podzielić wypowiedzenia na zdania i równoważniki zdań

• rozpoznać w tekście równoważniki zdań

• wskazać podmiot i orzeczenie w zdaniu

• odnaleźć w tekście drugorzędne części zdania

• określić właściwy szyk przydawki w zdaniu

• uzupełnić zdania przydawkami w odpowiednim szyku

• dokonać rozbioru logicznego zdania

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą o składni

 

Nauka o języku:

zdanie złożone i zdanie wielokrotnie złożone

• wymienić rodzaje zdań podrzędnie złożonych

• wymienić rodzaje zdań współrzędnie złożonych

 

• przekształcić zdania w imiesłowowe równoważniki zdania

• rozpoznać rodzaje zdań złożonych podrzędnie i współrzędnie

• wymienić zasady stosowania przecinka w zdaniach złożonych współrzędnie

• przekształcić zdania pojedyncze w zdania złożone

• podzielić zdania złożone współrzędnie na zdania składowe

 

• przeredagować tekst ze zbyt rozbudowanymi zdaniami złożonymi

• sporządzić wykres zdania złożonego

swobodnie i bezbłędnie posługiwać się wiedzą o składni

Kształcenie językowe: formy wypowiedzi - list motywacyjny

• wyjaśnić pojęcie list motywacyjny

• wymienić elementy, z których składa się list motywacyjny

• podjąć próbę napisania listu motywacyjnego

• zgromadzić informacje do listu motywacyjnego, który będzie odpowiedzią na podane ogłoszenia

• zredagować list motywacyjny

 

• uporządkować informacje potrzebne do listu motywacyjnego

 

• ocenić rzetelność i wiarygodność podanych listów motywacyjnych

 

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

Kształcenie językowe: formy wypowiedzi - życiorys, CV

• wyjaśnić pojęcia: życiorys, CV (Curriculum vitae)

• wymienić elementy, z których składają się życiorys i CV

• podjąć próbę napisania

• zgromadzić informacje, które powinny się znaleźć w życiorysie i CV

• zredagować podaną formę wypowiedzi

 

• uporządkować informacje niezbędne do sporządzenia życiorysu i CV

• skorygować błędy w podanych życiorysie i CV

• na podstawie życiorysu zredagować oficjalne CV

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

 

Kształcenie językowe: formy wypowiedzi - 

podanie

• wyjaśnić pojęcie podanie

• wymienić elementy, które powinny się znaleźć na podaniu

• podjąć próbę napisania

• zgromadzić argumenty przydatne do uzasadnienia prośby

• zredagować podaną formę wypowiedzi

 

• skorygować błędnie napisane podanie

 

• zredagować oficjalne podanie przy użyciu komputera z prośbą o przyjęcie do szkoły ponadpodstawowej

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

 

Kształcenie językowe: sprawozdanie z filmu i spektaklu

• wymienić elementy, które powinny się znaleźć we wstępie, w rozwinięciu i w zakończeniu sprawozdania

• podjąć próbę napisania

• stworzyć plan sprawozdania ostatnio obejrzanego filmu lub spektaklu

• zredagować podaną formę wypowiedzi

 

• stosować się do wszystkich reguł sporządzenia sprawozdania

 

• stworzyć pisemne sprawozdanie z  wybranego filmu bądź spektaklu

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

 

Kształcenie językowe: recenzja

• wymienić elementy, z których składa się recenzja

• odróżnić recenzję od sprawozdania

• podjąć próbę napisania

• stworzyć plan recenzji

• zredagować podaną formę wypowiedzi

 

• wyselekcjonować niezbędne informacje przydatne do sporządzenia pełnej dwuczęściowej recenzji

• ocenić poszczególne elementy dzieła

• stworzyć obszerną i wyczerpującą recenzję wybranego filmu

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

 

Kształcenie językowe:

scenariusz filmowy

 

• wyjaśnić pojęcie didaskalia

• wymienić elementy wchodzące w skład scenariusza

• podjąć próbę napisania

• wybrać scenę z dowolnej książki, która nadaje się na scenariusz

• zredagować podaną formę wypowiedzi

 

• zredagować nagłówki scen i wskazówki sceniczne

• stworzyć przekonujące dialogi

• nadać gotowemu scenariuszowi odpowiedni kształt graficzny

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi

 

Kształcenie językowe: formy wypowiedzi - przemówienie

• wymienić cechy różnych rodzajów przemówień

• wymienić elementy niezbędne do przygotowania przemówienia

• podjąć próbę napisania

 

• przedstawić elementy, z których powinno się składać dobrze skomponowane przemówienie

• przygotować plan przemówienia

• zredagować podaną formę wypowiedzi

• wyliczyć strategie zdobycia przychylności słuchaczy, sposoby prezentacji argumentów i formułowania zakończenia przemówienia

• zanalizować przykładowe przemówienia pod kątem tematu i stosowanych strategii

• wygłosić przemówienie

bezbłędnie pod względem językowym i merytorycznym zredagować tekst podanej formy wypowiedzi oraz wygłosić porywające przemówienie